Nowe standardy opieki w żłobkach, większa ochrona dzieci oraz uprawnienia i ulgi dla opiekunów maluchów

Nowelizacja wprowadza kompleksowe zmiany w systemie opieki nad dziećmi do lat 3, stawiając na poprawę bezpieczeństwa najmłodszych, profesjonalizację kadry opiekuńczej oraz uporządkowanie zasad funkcjonowania placówek.

Najważniejsze zmiany dla rodziców i dzieci

• Zakaz publikowania wizerunku dziecka – podmioty prowadzące żłobki, kluby i punkty opieki nie mogą publicznie publikować zdjęć ani nagrań podopiecznych (np. w mediach społecznościowych), nawet jeśli rodzic wyraził na to zgodę. Zdjęcia mogą być udostępniane wyłącznie zamkniętej grupie rodziców lub w sytuacji, gdy dziecko jest jedynie szczegółem większej całości (np. impreza publiczna).
• Wyższe standardy żywienia i opieki – placówki mają obowiązek zapewnić dzieciom nielimitowany dostęp do wody pitnej oraz posiłki zgodne z normami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH. Uwzględniono także możliwość karmienia piersią, przynoszenia własnych posiłków przy dietach eliminacyjnych oraz przechowywania odciągniętego mleka matki.
• Place zabaw i monitoring – żłobki muszą zagwarantować plac zabaw na swoim terenie, a kluby i punkty opieki – stały dostęp do terenu na zewnątrz. Wprowadzono także jasne zasady instalowania kamer (monitoring nie może naruszać intymności dzieci i nie może służyć ocenie pracy personelu).
• Świadczenie „aktywnie w żłobku” – doprecyzowano zasady wypłaty i rozliczania dopłat do opieki, w tym limitu kosztów oraz sytuacji sprawowania opieki naprzemiennej po rozwodzie.

Zmiany dla opiekunów i pracowników placówek

• Status ochrony prawnej – opiekunowie w żłobkach, klubach i punktach opieki podczas pracy korzystają z ochrony prawnej przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych.
• Legitymacje służbowe i ulgi transportowe – wprowadzono „legitymację opiekunki/opiekuna małego dziecka” (dostępną m.in. w aplikacji mObywatel), która uprawnia do korzystania z ulgowych przejazdów transportem publicznym.
• Rozwój zawodowy i czas wolny – opiekunom przysługują 2 dni (lub 16 godzin) płatnego czasu wolnego rocznie na podnoszenie kwalifikacji zawodowych.
• Wymagania i szkolenia – zaostrzono weryfikację niekaralności personelu oraz wprowadzono obowiązkowe szkolenia z pierwszej pomocy odnawiane co 2 lata.
• Święto branżowe i nagrody – dzień 4 kwietnia ustanowiono oficjalnym Dniem Opiekunki i Opiekuna Małego Dziecka, a dla wyróżniających się pracowników przewidziano nagrody finansowe.

Nowe punkty opieki dziennej i centralny rejestr

Dotychczasowa formuła dziennego opiekuna została przekształcona w „punkt opieki dziennej”. Wszystkie instytucje opieki, personel oraz dzieci będą ewidencjonowane w zintegrowanym rejestrze teleinformatycznym prowadzonym przy udziale ZUS, co ułatwi kontrolę nad jakością usług oraz wypłatę dotacji i dofinansowań.

Od kiedy obowiązują przepisy?

Ustawa zasadniczo wchodzi w życie 1 stycznia 2028 r., jednak wybrane przepisy zaczną obowiązywać wcześniej lub później:

• część zmian organizacyjnych i proceduralnych wejdzie w życie po 14 dniach od publikacji;
• przepisy dotyczące m.in. standardów opieki, ochrony prawnej opiekunów, placów zabaw i dni na szkolenia wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.;
• zakaz publikacji wizerunku zacznie obowiązywać od 1 września 2027 r.;
• wydawanie legitymacji i ulgi przejazdowe dla sektora publicznego ruszą od 1 kwietnia 2028 r. (a dla placówek prywatnych pełne wdrożenie ulg od 1 stycznia 2032 r.).