Zbiór aktualnych przepisów regulujących funkcjonowanie szkół i przedszkoli w Polsce

Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 12 czerwca 2026 r. jest kluczowym dokumentem, który przedstawia jednolity tekst Ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, uwzględniający wszystkie wcześniejsze zmiany, w tym te wprowadzone w ostatnich miesiącach. Chociaż samo obwieszczenie nie wprowadza nowych przepisów prawnych, to stanowi aktualny i uporządkowany zbiór obowiązujących regulacji, co ma ogromne znaczenie dla przejrzystości prawa i łatwości jego stosowania.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa Prawo Oświatowe reguluje praktycznie każdy aspekt funkcjonowania polskiego systemu edukacji. W skonsolidowanym tekście znajdziemy przepisy dotyczące:

• Typów i rodzajów szkół i placówek: Od przedszkoli (w tym specjalnych i integracyjnych), przez szkoły podstawowe (także dwujęzyczne, sportowe), po szkoły ponadpodstawowe (licea, technika, branżowe szkoły I i II stopnia, szkoły policealne, artystyczne). Określono także działanie placówek oświatowo-wychowawczych, centrów kształcenia zawodowego, poradni psychologiczno-pedagogicznych i innych.
• Organizacji i zarządzania: Precyzuje, kto może zakładać i prowadzić szkoły (jednostki samorządu terytorialnego, osoby prawne, osoby fizyczne), zasady powoływania dyrektorów, rolę rad pedagogicznych i rad rodziców. Nowością jest regulacja dotycząca Branżowych Centrów Umiejętności (BCU), które mają wspierać kształcenie zawodowe w konkretnych dziedzinach, często we współpracy z pracodawcami.
• Kształcenia specjalnego i wsparcia psychologiczno-pedagogicznego: Ustawa szczegółowo określa zasady organizacji nauki i opieki dla dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w tym indywidualne programy nauczania i wczesne wspomaganie rozwoju.
• Oddziałów o profilu wojskowym i mundurowym: Wprowadzono szczegółowe zasady tworzenia i funkcjonowania oddziałów przygotowania wojskowego i o profilu mundurowym w szkołach ponadpodstawowych, określając warunki rekrutacji, programy szkolenia i nadzór odpowiednich ministrów (Obrony Narodowej, Spraw Wewnętrznych).
• Monitoringu karier absolwentów: Ustawa wprowadza obowiązek monitorowania ścieżek kariery absolwentów szkół ponadpodstawowych. Ma to na celu dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb rynku pracy oraz informowanie polityki oświatowej na poziomie krajowym i lokalnym. Dane są gromadzone m.in. z systemu informacji oświatowej, ZUS i KRUS, a po anonimizacji udostępniane Instytutowi Badań Edukacyjnych.
• Wykorzystania technologii cyfrowych: Wprowadzono narzędzia informatyczne do wspierania procesów dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, a także system teleinformatyczny do rozpoznawania potrzeb rozwojowych uczniów.

Kogo dotyczy?

Przepisy ustawy dotyczą wszystkich obywateli Polski w wieku szkolnym i przedszkolnym, ich rodziców i opiekunów, a także nauczycieli, dyrektorów oraz pracowników wszelkich publicznych i niepublicznych placówek oświatowych. Dotyczy również jednostek samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa), które są organami prowadzącymi dla wielu szkół, oraz ministrów odpowiedzialnych za poszczególne obszary edukacji.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Dla uczniów i rodziców: Gwarantuje prawo do kształcenia, wychowania i opieki, dostosowania nauczania do indywidualnych potrzeb, a także prawo do bezpłatnego transportu w określonych sytuacjach. Nakłada obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego (dla 6-latków) oraz obowiązek szkolny i nauki (do 18. roku życia lub ukończenia szkoły podstawowej). Rodzice mają obowiązek zgłaszać dzieci do szkół i zapewniać im regularne uczęszczanie.
• Dla szkół i placówek: Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, prowadzenia zajęć wychowania fizycznego (w tym testów sprawnościowych), wdrażania programów wychowawczo-profilaktycznych, a także możliwość tworzenia innowacyjnych eksperymentów pedagogicznych.

Od kiedy obowiązuje?

Jednolity tekst ustawy uwzględnia stan prawny na dzień 7 czerwca 2026 r. Oznacza to, że wszystkie zmiany wprowadzone do tego dnia są już w nim zawarte. Niektóre z nowelizacji, które zostały włączone do tekstu jednolitego, miały jednak przyszłe daty wejścia w życie, np. niektóre przepisy dotyczące kwalifikacji nauczycieli psychologów wejdą w życie 19 maja 2028 r., a zasady rekrutacji do dwujęzycznych szkół podstawowych od roku szkolnego 2026/2027.