Nowe zasady dotyczące jedzenia i picia w szkołach oraz przedszkolach

To rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadza nowe, szczegółowe zasady dotyczące jedzenia i picia dostępnego dla dzieci i młodzieży we wszystkich jednostkach systemu oświaty, czyli m.in. w przedszkolach, szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Zastępuje ono poprzednie przepisy z 2016 roku, aktualizując wymagania dotyczące żywienia.

Co się zmienia w praktyce i kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy każdego ucznia i dziecka przebywającego w placówkach oświatowych w Polsce, a także rodziców, którzy chcą, aby ich dzieci miały dostęp do zdrowej żywności. Ma ona również duży wpływ na szkoły, przedszkola, stołówki szkolne, ajentów sklepików szkolnych oraz wszystkich dostawców żywności do tych placówek.

Główne zmiany i konsekwencje to:

• Produkty dozwolone w sprzedaży: Rozporządzenie precyzuje listę środków spożywczych, które mogą być oferowane w sprzedaży w szkołach. Lista obejmuje m.in. różne rodzaje pieczywa, kanapki, sałatki, surówki, mleko i produkty mleczne (także bezlaktozowe), napoje roślinne (wzbogacane w wapń i witaminę B12), warzywa, owoce (również suszone, bez cukru i soli), orzechy, nasiona, soki owocowe i warzywne (bez cukru), wodę oraz niektóre specjalne napoje i słodycze (np. gorzka czekolada 70% kakao, gumy bez cukru).
• Limity składników odżywczych: Wprowadzono konkretne limity dla produktów sprzedawanych w szkole, które nie mogą zawierać więcej niż:
  • 10 g cukrów w 100 g/ml produktu (lub 13,5 g dla pieczywa półcukierniczego i cukierniczego bez substancji słodzących).
  • 10 g tłuszczu w 100 g/ml produktu.
  • 1 g soli w 100 g/ml produktu (lub 1,2 g dla pieczywa półcukierniczego i cukierniczego).
  • Napoje przygotowywane na miejscu nie mogą zawierać więcej niż 5 g cukrów dodanych w 250 ml.

Wymagania dotyczące posiłków w stołówkach (żywienie zbiorowe):

Rozporządzenie szczegółowo określa, jak powinny być komponowane posiłki podawane w stołówkach szkolnych i przedszkolnych, aby były zdrowe i zbilansowane:

• Zgodność z normami żywienia: Posiłki muszą pokrywać zapotrzebowanie energetyczne i odżywcze dzieci i młodzieży, zgodnie z aktualnymi normami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH.
• Skład posiłków: Posiłki muszą być różnorodne i zawierać produkty zbożowe, ziemniaki, warzywa, owoce, mleko lub produkty mleczne/roślinne, mięso, ryby, jaja, orzechy, nasiona roślin strączkowych oraz tłuszcze.
• Ograniczenie smażenia i cukru: Potrawy smażone mogą być podawane maksymalnie dwa razy w tygodniu (od poniedziałku do piątku), a do smażenia należy używać oleju rzepakowego lub oliwy z oliwek. Preferowana jest woda do picia.
• Sezonowość i lokalne produkty: Zleca się uwzględnianie sezonowości produktów oraz, w miarę możliwości, korzystanie z produktów lokalnych lub ekologicznych.
• Codzienne wymogi (przy 3 posiłkach): Jeśli placówka podaje trzy posiłki (śniadanie, obiad, podwieczorek), codziennie muszą być serwowane różnorodne produkty, co najmniej dwie porcje mleka/produktów mlecznych (lub ich roślinnych zamienników), co najmniej jedna porcja mięsa/ryb/jaj/roślin strączkowych, warzywa i owoce w każdym posiłku (z przewagą warzyw) oraz produkty zbożowe (w tym pełnoziarniste). Co najmniej raz w tygodniu w obiedzie musi być ryba oraz potrawa na bazie roślin strączkowych. Dwa razy w tygodniu w obiedzie mięso.
• Wymogi przy samym obiedzie: Jeśli podawany jest tylko obiad, musi on dostarczać odpowiedni procent całodziennego zapotrzebowania energetycznego (20% dla jednego dania, 30% dla dwóch dań) i uwzględniać alternatywy roślinne dla osób niejedzących produktów odzwierzęcych.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 r., dając placówkom i dostawcom czas na dostosowanie się do nowych wymagań.