Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21 stycznia 2026 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pracy na morzu

Główne obszary regulacji ustawy

Ustawa o pracy na morzu reguluje kompleksowo kwestie zatrudnienia osób pracujących na polskich statkach morskich. Dokument obejmuje zarówno obowiązki marynarzy, jak i obowiązki armatorów (właścicieli/operatorów statków).

Kluczowe zagadnienia dla marynarzy

Zatrudnienie i umowy pracy:

• Marynarze zawierają pisemne umowy marynarskie o pracę
• Prawo do informacji o warunkach pracy przed podpisaniem umowy
• Ochrona przed dyskryminacją

Wynagrodzenie i świadczenia:

• Prawo do wynagrodzenia co najmniej na poziomie minimalnym
• Dodatek morski za pracę w warunkach morskich
• Wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych (50% podwyżki)
• Urlop wypoczynkowy (2,5 dnia na miesiąc) i urlop wyrównawczy (5 dni na miesiąc)

Czas pracy i odpoczynek:

• Maksymalnie 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo
• Prawo do odpoczynku z zachowaniem bezpieczeństwa
• Regulacje dotyczące pracy w nocy dla młodocianych

Bezpieczeństwo i zdrowie:

• Prawo do badań lekarskich i świadectwa zdrowia
• Wymóg posiadania ważnej książeczki żeglarskiej
• Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy
• Szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny
• Dostęp do opieki medycznej sfinansowanej przez armatora

Repatriacja:

• Prawo do bezpłatnego powrotu do domu po ustalonym okresie pracy
• Armator ponosi koszty repatriacji (transport, zakwaterowanie, wyżywienie)
• Ochrona przed porzuceniem marynarza (zabezpieczenie finansowe)

Ochrona pracowników:

• Prawo do składania skarg na bezpieczne wznoszenia
• Zakaz represji wobec osób zgłaszających naruszenia
• Zakazanie pracy na statkach zmierzających w strefy konfliktów zbrojnych bez zgody

Obowiązki armatorów

Dokumentacja i kwalifikacje:

• Zatrudnianie tylko osób posiadających wymagane kwalifikacje
• Sprawdzenie świadectwa zdrowia
• Przechowywanie kopii umów na statku
• Posiadanie stosownych certyfikatów (Morski Certyfikat Pracy)

Warunki pracy:

• Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków
• Dostęp do wyżywienia i wody pitnej
• Dostępne pomieszczenia mieszkalne i rekreacyjne
• Odpowiednie wyposażenie medyczne

Ochrona socjalna i finansowa:

• Ponad kosztów repatriacji i pomocy medycznej
• Ubezpieczenie/zabezpieczenie finansowe na wypadek porzucenia marynarza
• Ubezpieczenie odpowiedzialności za choroby i wypadki

Pośrednictwo pracy

• Agencje zatrudnienia muszą posiadać dokument uprawniający do kierowania marynarzy
• Zakaz pobierania opłat od osób szukających pracy
• Agencje muszą posiadać ubezpieczenie odpowiedzialności
• Wymóg przeprowadzenia audytów

Inspektje i kontrola

• Statek musi posiadać Morski Certyfikat Pracy
• Regularne inspekcje warunków pracy
• Kontrola czasu pracy i odpoczynku
• Możliwość wznowienia skargi do organów inspekcyjnych

Procedury rozpatrywania skarg

• Marynarz może złożyć skargę do kapitana statku
• Kapitan ma 14 dni na rozpatrzenie
• Jeśli nie zadowoli - armator ma 30 dni
• Prawo do złożenia skargi do organu inspekcyjnego bez ujawniania źródła

Sankcje

Ustawa przewiduje znaczne kary finansowe (od 1000 do 30 000 zł) za naruszenia obowiązków przez armatorów i agencje zatrudnienia.

Przepisy przejściowe

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od ogłoszenia. Przewidziane są okresy przejściowe dla armatorów na uzyskanie wymaganych certyfikatów (6 miesięcy).