Nowe zasady i cyfryzacja kontroli organizacji pożytku publicznego (OPP)

Rozporządzenie modyfikuje dotychczasowe procedury sprawdzania działalności organizacji pożytku publicznego (OPP) przez organy państwowe, takie jak Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, Narodowy Instytut Wolności czy urzędy wojewódzkie.

Najważniejsze zmiany w procedurze kontroli:

• Cyfryzacja kontroli: Czynności kontrolne mogą być teraz prowadzone zdalnie przy użyciu środków komunikacji elektronicznej i nośników danych. Akta kontroli oraz projekt wystąpienia pokontrolnego mogą być sporządzane i przechowywane w formie elektronicznej.
• Zmiany w dokumentacji: Tradycyjny „protokół kontroli” został zastąpiony „projektem wystąpienia pokontrolnego”. Organizacja ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia, a ostateczny dokument sporządzany jest po ich analizie.
• Miejsce kontroli: Kontrole co do zasady odbywają się w siedzibie organizacji w godzinach jej pracy (lub poza nimi za jej zgodą), jednak w uzasadnionych przypadkach mogą być realizowane także w siedzibach właściwych urzędów państwowych.
• Ochrona danych i sygnalistów: Wprowadzono obowiązek anonimizacji lub pseudonimizacji danych osobowych osób, które zastrzegły nieujawnianie swojej tożsamości lub którym grozi jakikolwiek uszczerbek z powodu przekazania informacji kontrolerom.

Kogo dotyczą zmiany?

Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim władz i pracowników fundacji oraz stowarzyszeń posiadających status organizacji pożytku publicznego (OPP), a także urzędników przeprowadzających kontrole. Pośrednio wpływają również na przejrzystość działania sektora pozarządowego, który dysponuje m.in. środkami z 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych.

Od kiedy obowiązują przepisy?

Rozporządzenie wchodzi w życie 1 września 2026 r. Do postępowań kontrolnych rozpoczętych i niezakończonych przed tą datą stosuje się dotychczasowe przepisy.