Zasady uzyskiwania pozwoleń na przewóz i obrót lekami odurzającymi, psychotropowymi oraz prekursorami

To rozporządzenie, wydane 8 czerwca 2026 r., szczegółowo określa zasady importu, eksportu oraz przemieszczania wewnątrz Unii Europejskiej środków odurzających, substancji psychotropowych oraz prekursorów kategorii 1. Są to substancje o dużym potencjale nadużywania, ale jednocześnie niezbędne w medycynie, np. do produkcji leków przeciwbólowych, uspokajających czy anestetyków.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy głównie:

• Firm i instytucji (np. hurtowni farmaceutycznych, firm produkujących leki, laboratoriów badawczych), które zajmują się obrotem tymi substancjami na dużą skalę. Muszą one uzyskać odpowiednie pozwolenia na przywóz (import), wywóz (eksport) oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie lub dostawę.
• Osób fizycznych, które podróżują za granicę (lub w obrębie UE) i potrzebują przewieźć ze sobą leki zawierające środki odurzające, psychotropowe lub prekursory kategorii 1 (np. niektóre silne leki przeciwbólowe, leki na ADHD, benzodiazepiny).

Co zmienia ustawa w praktyce?

1. Szczegółowe pozwolenia dla firm:

   • Główny Inspektor Farmaceutyczny (GIF) jest organem odpowiedzialnym za wydawanie pozwoleń na import i eksport dla podmiotów gospodarczych.
   • Wniosek o takie pozwolenie musi zawierać bardzo precyzyjne dane, takie jak nazwa i adres firmy, szczegółowy opis substancji (nazwa międzynarodowa, handlowa, ilość, postać farmaceutyczna, numer GTIN), cel importu/eksportu oraz dane odbiorcy/dostawcy.
   • Pozwolenia wydawane są w formie papierowej, w języku polskim i angielskim, na specjalnym, zabezpieczonym papierze (zielonym dla importu/eksportu dla firm).
   • Każde pozwolenie jest jednorazowe i ważne przez 6 miesięcy od daty wydania. Niewykorzystane lub częściowo wykorzystane pozwolenia należy zwrócić GIF-owi.
   • Firmy muszą prowadzić szczegółową ewidencję posiadanych i wydanych substancji, a także przechowywać je w specjalnie zabezpieczonych pomieszczeniach (alarmy, podwójne zamki, zabezpieczone okna, metalowe szafy trwale przymocowane do podłoża).

2. Dokumenty na własne potrzeby lecznicze dla osób fizycznych:

   • Osoby podróżujące z lekami zawierającymi substancje kontrolowane muszą posiadać specjalne dokumenty.
   • Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydaje dokumenty na wewnątrzwspólnotową dostawę (przewóz w obrębie UE) na własne potrzeby lecznicze.
   • Główny Inspektor Farmaceutyczny wydaje dokumenty na przywóz lub wywóz (poza UE) na własne potrzeby lecznicze, na podstawie recepty lub dokumentacji medycznej.
   • Wnioski o te dokumenty należy złożyć nie później niż 15 dni przed planowanym przekroczeniem granicy.
   • Dokumenty te są ważne maksymalnie przez 30 dni i wydawane są na specjalnym, różowym papierze, również zabezpieczonym przed fałszerstwem.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Jeśli podróżujesz za granicę (poza UE) lub w obrębie Unii Europejskiej i potrzebujesz przewieźć ze sobą leki, które zawierają środki odurzające, psychotropowe lub prekursory kategorii 1 (np. silne leki przeciwbólowe zawierające morfinę, leki na ADHD z metylofenidatem czy niektóre leki nasenne), musisz z wyprzedzeniem uzyskać odpowiedni dokument. Brak takiego dokumentu może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych, w tym kar za nielegalny przewóz substancji kontrolowanych. Zawsze należy sprawdzić, czy leki, które zażywasz, znajdują się na liście substancji kontrolowanych, i w razie potrzeby złożyć wniosek o dokument. Pamiętaj, że dokumenty są ważne tylko przez 30 dni, a wniosek trzeba złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem.

Rozporządzenie weszło w życie z dniem 12 lipca 2026 r.