Uproszczone Zasady Dofinansowania Połączeń Autobusowych

Ta ustawa, której jednolity tekst został ogłoszony w maju 2026 roku, dotyczy Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej. Jest to kluczowe narzędzie mające na celu wsparcie finansowe dla organizacji transportu autobusowego, szczególnie tam, gdzie połączenia są nierentowne, ale społecznie potrzebne.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa ustanawia państwowy fundusz celowy, który gromadzi środki na dofinansowanie zadań własnych samorządów (gmin, powiatów, województw) w zakresie zapewniania funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w przewozach autobusowych. Oznacza to, że samorządy mogą ubiegać się o dopłaty, które pokrywają część kosztów tzw. "deficytu" linii komunikacyjnych, czyli ujemnego wyniku finansowego. Obecnie maksymalna dopłata, którą mogą uzyskać organizatorzy, wynosi 3,00 zł za każdy przejechany kilometr (wozokilometr).

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy przede wszystkim organizatorów publicznego transportu zbiorowego, czyli: gmin, związków międzygminnych, związków powiatowo-gminnych, powiatów, związków powiatów oraz województw. Ostatecznymi beneficjentami są jednak zwykli obywatele, zwłaszcza ci mieszkający w mniejszych miejscowościach i na obszarach wiejskich, którzy często borykają się z problemem braku dostępu do regularnych połączeń autobusowych.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Dla samorządów (organizatorów): Mogą ubiegać się o dofinansowanie linii autobusowych, które nie funkcjonowały co najmniej 3 miesiące przed wejściem w życie ustawy (lub nowo utworzonych). Muszą sfinansować co najmniej 10% ceny usługi ze środków własnych. Są zobowiązane do prowadzenia wyodrębnionej ewidencji księgowej otrzymanych dopłat i wydatków, a także do sprawozdawania się z wykorzystania środków.
• Dla obywateli: Zwiększa się dostępność transportu publicznego, co ułatwia dojazdy do pracy, szkół, urzędów czy placówek zdrowia.

Od kiedy obowiązuje?

Obwieszczenie dotyczy jednolitego tekstu ustawy z dnia 16 maja 2019 r., co oznacza, że sama ustawa jest już w mocy od pewnego czasu i była wielokrotnie zmieniana. Podane obwieszczenie uwzględnia stan prawny na dzień 20 maja 2026 r., co oznacza, że zawarte w nim regulacje są aktualnie obowiązujące. Maksymalna kwota dopłaty 3,00 zł za wozokilometr obowiązuje od 1 kwietnia 2020 roku.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

• Więcej połączeń autobusowych: Głównym celem Funduszu jest odbudowa i utrzymanie połączeń autobusowych, zwłaszcza na obszarach, które zostały pozbawione transportu publicznego.
• Lepszy dostęp do usług: Dzięki autobusom mieszkańcy wsi i mniejszych miast mogą łatwiej dotrzeć do lekarza, szkoły, pracy, urzędów, sklepów czy ośrodków kultury w większych miejscowościach.
• Zmniejszenie wykluczenia komunikacyjnego: Ustawa pomaga w walce z problemem braku transportu publicznego, który utrudnia codzienne funkcjonowanie wielu Polakom.
• Wsparcie dla osób niepełnosprawnych: Przy rozpatrywaniu wniosków o dopłaty wojewoda bierze pod uwagę m.in. realizację potrzeb osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej zdolności ruchowej w zakresie dostępu do przewozów.
• Stabilność finansowa linii: Dzięki dopłatom, linie autobusowe, które bez wsparcia byłyby nierentowne i mogłyby zostać zlikwidowane, mają szansę na utrzymanie się i regularne kursowanie.