Nowe zasady bezpłatnych badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy

Ten akt prawny wprowadza istotne zmiany w ogólnopolskim programie bezpłatnych badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy, który jest skierowany do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Zmiany te mają na celu unowocześnienie metod diagnostyki i dostosowanie ich do aktualnej wiedzy medycznej. Co się zmienia w praktyce? Najważniejszą zmianą jest priorytetowe traktowanie molekularnego testu na obecność wirusa HPV (HPV HR) jako podstawowego badania przesiewowego. Dotychczas to cytologia była pierwszym badaniem. Teraz, badanie cytologiczne na podłożu płynnym (LBC) będzie wykonywane tylko w przypadku, gdy wynik testu HPV HR będzie pozytywny. To oznacza, że kobiety rzadziej będą musiały poddawać się cytologii, jeśli test HPV będzie negatywny. Kogo dotyczą zmiany i jak często wykonywane będą badania? Program nadal jest przeznaczony dla kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Częstotliwość wykonywania badań zależy teraz od wyników poprzednich testów i czynników ryzyka: * Co 36 miesięcy (3 lata) – jeśli ostatnie badanie przesiewowe cytologiczne w ramach programu zostało wykonane. * Co 5 lat – dla kobiet, u których wynik testu HPV HR jest ujemny (nie wykryto wirusa) i nie mają innych czynników ryzyka. * Co 12 miesięcy (rok) – dla kobiet obciążonych czynnikami ryzyka, takimi jak zakażenie wirusem HIV czy przyjmowanie leków immunosupresyjnych. * Co 12 miesięcy – dla kobiet z dodatnim wynikiem testu HPV HR (innym niż genotypy 16/18) i prawidłowym wynikiem cytologii. * Istnieją też szczegółowe wytyczne dotyczące dalszych badań po dodatnim wyniku HPV HR, które określają, kiedy i jak często należy powtarzać testy. Jakie prawa i obowiązki wprowadza ustawa? Kobiety spełniające kryteria wiekowe i częstotliwości badań mają prawo do bezpłatnego skorzystania z tych świadczeń. Badania będą realizowane w placówkach medycznych, które spełniają określone wymagania dotyczące personelu (np. lekarze ginekolodzy, położne z odpowiednimi kwalifikacjami) i wyposażenia (np. specjalistyczny sprzęt do pobierania próbek i analiz laboratoryjnych). W przypadku wykrycia niepokojących zmian, ustawa zapewnia również bezpłatną pogłębioną diagnostykę, taką jak kolposkopia (dokładne obejrzenie szyjki macicy) oraz pobranie wycinków do badania histopatologicznego. Kobiety ze zdiagnozowanym nowotworem złośliwym szyjki macicy są wyłączone z programu przesiewowego, ale mogą do niego wrócić po zakończeniu leczenia onkologicznego i kontroli, na decyzję lekarza. Od kiedy obowiązuje? Rozporządzenie wchodzi w życie 1 sierpnia 2026 roku. Ważne jest, że materiały do badań pobrane przed tą datą będą oceniane według starych przepisów, ale nie dłużej niż do 31 sierpnia 2026 roku. Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi: Dla przeciętnej kobiety oznacza to, że badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy staną się nowocześniejsze i potencjalnie bardziej efektywne w wykrywaniu ryzyka nowotworu. Skupienie się na teście HPV jako pierwszym kroku jest zgodne z najnowszymi rekomendacjami światowymi. Może to prowadzić do rzadszych wizyt u lekarza w przypadku negatywnego wyniku HPV (co 5 lat zamiast co 3 lata cytologii), a jednocześnie do szybszej i bardziej ukierunkowanej diagnostyki w przypadku wykrycia wirusa. Program ma na celu zwiększenie wykrywalności raka szyjki macicy we wczesnym stadium, co znacząco poprawia szanse na skuteczne leczenie.