Ujednolicony tekst ustawy o restrukturyzacji firm i długów.

Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 27 marca 2026 roku to oficjalna publikacja jednolitego tekstu ustawy – Prawo restrukturyzacyjne z dnia 15 maja 2015 roku. Oznacza to, że zebrano w nim wszystkie dotychczasowe zmiany wprowadzone do tej ustawy przez inne akty prawne (w tym te z lat 2025 i 2026) i przedstawiono je w jednej, spójnej wersji, aktualnej na dzień 25 marca 2026 roku. Ułatwia to dostęp do obowiązujących przepisów i ich zrozumienie.

Co zmienia ustawa w praktyce i kogo dotyczy?

Prawo restrukturyzacyjne ma kluczowe znaczenie dla przedsiębiorców (od jednoosobowych działalności gospodarczych po duże spółki akcyjne) oraz niektórych innych podmiotów, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej – są niewypłacalne lub zagrożone niewypłacalnością. Zamiast natychmiastowego ogłoszenia upadłości i likwidacji majątku, ustawa oferuje możliwość uzdrowienia firmy poprzez restrukturyzację jej zobowiązań.

Ustawa przewiduje cztery główne rodzaje postępowań:

• Postępowanie o zatwierdzenie układu: Najmniej sformalizowane, dłużnik sam negocjuje z wierzycielami.
• Przyspieszone postępowanie układowe: Uproszczone postępowanie sądowe, gdy suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% całości.
• Postępowanie układowe: Bardziej złożone postępowanie sądowe, gdy sporne wierzytelności są większe.
• Postępowanie sanacyjne: Najszersze postępowanie, które pozwala na głęboką reorganizację firmy i jej zadłużenia, często z odebraniem dłużnikowi zarządu nad majątkiem.

Ustawa precyzuje, jak tworzy się plan restrukturyzacyjny, który jest drogowskazem dla działań naprawczych. Wprowadza także test zaspokojenia, który ocenia, czy wierzyciele dostaną więcej w restrukturyzacji niż w przypadku upadłości. Określa zasady działania sądu, sędziego-komisarza, nadzorcy sądowego oraz zarządcy – profesjonalistów wspierających i kontrolujących proces restrukturyzacji.

Dla zwykłych wierzycieli, ustawa określa ich prawa, w tym możliwość zgłaszania wierzytelności, udziału w zgromadzeniach wierzycieli i głosowania nad propozycjami układowymi. Kluczowe jest, że zatwierdzony układ wiąże wszystkich wierzycieli objętych układem, co może oznaczać zmianę warunków spłaty długów (np. rozłożenie na raty, zmniejszenie kwoty).

Ustawa reguluje również kwestie pomocy publicznej dla restrukturyzowanych przedsiębiorstw, zapewniając zgodność z prawem unijnym. Wprowadza przepisy dotyczące międzynarodowych postępowań restrukturyzacyjnych oraz specyficzne zasady dla deweloperów i emitentów obligacji, co ma chronić nabywców mieszkań i inwestorów.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

• Dla przedsiębiorców w kłopotach: Otwiera drogę do ratowania biznesu i utrzymania miejsc pracy, zamiast bankructwa. Wymaga jednak aktywnego udziału i transparentności.
• Dla pracowników: Wierzytelności ze stosunku pracy są chronione, choć w pewnych warunkach mogą być objęte układem za zgodą pracownika. Ustawa reguluje też sytuacje, gdy restrukturyzacja wpływa na zatrudnienie (np. redukcja).
• Dla wierzycieli (dostawców, banków, osób fizycznych): Mogą mieć zmienione warunki spłaty swoich należności, ale mają też wpływ na proces restrukturyzacji poprzez głosowanie i radę wierzycieli. Ustawa chroni ich interesy, zapewniając, że nie zostaną pokrzywdzeni bardziej niż w przypadku upadłości.
• Dla nabywców mieszkań od deweloperów: Specjalne przepisy mają chronić ich prawa w przypadku restrukturyzacji dewelopera, oferując m.in. możliwość wpłacenia dopłat w celu dokończenia inwestycji.

Od kiedy obowiązuje?

Chociaż niniejsze obwieszczenie zostało wydane 27 marca 2026 r., samo Prawo restrukturyzacyjne weszło w życie 1 stycznia 2016 r. To obwieszczenie jest jedynie formą zebrania wszystkich dotychczasowych zmian w jeden, łatwo dostępny dokument, a jego celem jest przedstawienie aktualnego stanu prawnego na dzień 25 marca 2026 r. Niektóre konkretne zmiany wprowadzone przez inne ustawy miały jednak różne daty wejścia w życie, np. niektóre już we wrześniu 2015 r., a inne dopiero w marcu 2027 r. Przedsiębiorcy i wierzyciele powinni zawsze odnosić się do aktualnego tekstu ustawy w celu weryfikacji obowiązujących terminów i zasad.