Nowe przepisy o szkołach: dwujęzyczne podstawówki, likwidacja placówek i posiłki dla dzieci

Ustawa wprowadza szereg istotnych zmian w polskim systemie oświaty, które wpłyną na rodziców, uczniów, nauczycieli, dyrektorów oraz samorządy lokalne.

Co zmienia ustawa w praktyce?

• Dwujęzyczne szkoły podstawowe: Wprowadzono nowy typ publicznej szkoły podstawowej dwujęzycznej, obejmującej klasy VII i VIII. Będzie ona połączona organizacyjnie z dwujęzycznym liceum ogólnokształcącym lub technikum. Takie szkoły będą zadaniem powiatów, a nie gmin. Rekrutacja do nich będzie wymagała pozytywnego wyniku testu predyspozycji językowych oraz promocji do klasy VII.
• Likwidacja szkół publicznych: Proces zamykania szkół publicznych stanie się bardziej szczegółowy i transparentny. Samorządy, które planują likwidację szkoły, będą musiały zawiadomić o tym rodziców i kuratora oświaty co najmniej pół roku wcześniej. Wymagane będą szerokie konsultacje społeczne, publikacja uzasadnień i analiz, a także pozytywna opinia kuratora oświaty (lub Ministra Kultury dla szkół artystycznych) o tym, że warunki nauki i dostępność edukacji się nie pogorszą. To daje społecznościom lokalnym większy wpływ na decyzje dotyczące zamykania placówek.
• Przekazywanie szkół prowadzonych przez osoby fizyczne: Osoby fizyczne prowadzące publiczne szkoły na podstawie umowy będą mogły przekazać ich prowadzenie innej osobie fizycznej lub prawnej w przypadku przejścia na emeryturę lub rentę, co ma ułatwić kontynuację działalności placówek.
• Obwody szkolne: Ustawa precyzuje zasady ustalania obwodów dla publicznych szkół podstawowych, tak aby adres każdego ucznia należał wyłącznie do obwodu jednej szkoły. Szkół dwujęzycznych, specjalnych czy artystycznych nie dotyczy obowiązek posiadania obwodu.
• Świetlice i posiłki: Publiczne szkoły podstawowe i artystyczne będą musiały zapewnić uczniom jeden gorący posiłek dziennie. Dodatkowo, szkoły podstawowe (do 70 uczniów) i specjalne będą mogły oferować opiekę świetlicową dla dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym, np. ze względu na godziny pracy rodziców, z możliwością zapewnienia podwieczorku. Posiłki i podwieczorki będą dobrowolne i płatne.
• Wykorzystanie budynków szkolnych: Samorządy będą mogły wykorzystywać budynki szkół i placówek również do innych celów publicznych, takich jak opieka nad dziećmi do lat 3, polityka senioralna, zajęcia kulturalne czy sportowe. Warunkiem jest, aby nie pogorszyło to warunków nauki i bezpieczeństwa uczniów, a także uzyskanie pozytywnej opinii kuratora.

Kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy przede wszystkim uczniów i ich rodziców (szczególnie w kontekście szkół dwujęzycznych, likwidacji placówek i nowych zasad dotyczących posiłków i świetlic), a także organów prowadzących szkoły – czyli gmin i powiatów, na które nałożone zostają nowe obowiązki administracyjne i proceduralne. Zmiany obejmują również dyrektorów szkół, nauczycieli oraz osoby fizyczne i prawne prowadzące publiczne szkoły.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia. Przepisy dotyczące organizacji pracy szkół (np. świetlice, posiłki) oraz rekrutacji do dwujęzycznych szkół podstawowych będą stosowane po raz pierwszy od roku szkolnego 2026/2027.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

• Większa pewność: Rodzice zyskają większą pewność co do przyszłości szkoły, do której uczęszcza ich dziecko, dzięki bardziej rygorystycznym i transparentnym procedurom likwidacji. Będą mieli również prawo do aktywnego uczestniczenia w procesie konsultacji.
• Wsparcie dla rodzin: Możliwość korzystania ze świetlic dla przedszkolaków w szkołach podstawowych oraz zapewnienie gorących posiłków to praktyczne ułatwienia dla rodziców, zwłaszcza tych pracujących.
• Rozwój lokalnych usług: Elastyczniejsze wykorzystanie budynków szkolnych może prowadzić do powstawania nowych lokalnych usług, takich jak punkty opieki dla małych dzieci czy zajęcia dla seniorów, integrując społeczność wokół placówek oświatowych.
• Nowe możliwości edukacyjne: Dla uczniów z predyspozycjami językowymi otwierają się nowe ścieżki edukacji dwujęzycznej już na etapie szkoły podstawowej, co może stanowić atut w ich dalszym rozwoju.