Zasady zwalczania groźnej choroby pszczół - zgnilca amerykańskiego

Niniejsze rozporządzenie wprowadza szczegółowe zasady postępowania w przypadku wykrycia lub podejrzenia zgnilca amerykańskiego pszczół – bardzo niebezpiecznej i zaraźliwej choroby, która może zdziesiątkować pszczele rodziny. Dotyczy ono przede wszystkim pszczelarzy oraz powiatowych lekarzy weterynarii.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa nakłada na pszczelarzy szereg obowiązków i wprowadza konkretne procedury dla służb weterynaryjnych:

• Wykrycie przetrwalników (bez objawów klinicznych): Jeśli badania laboratoryjne wykażą obecność przetrwalników choroby, powiatowy lekarz weterynarii przeprowadzi szczegółowy przegląd wszystkich rodzin pszczelich w pasiece. Pszczelarz otrzyma wówczas zalecenia dotyczące zapobiegania rozwojowi choroby, takie jak regularna wymiana plastrów, sterylizacja wosku, zabezpieczanie uli i sprzętu oraz dbanie o kondycję rodzin.
• Podejrzenie choroby: W przypadku podejrzenia zgnilca, lekarz weterynarii natychmiast rozpoczyna dochodzenie, bada pszczoły i pobiera próbki do laboratorium. Na czas oczekiwania na wyniki, obowiązuje zakaz przemieszczania pszczół, uli, sprzętu i produktów pszczelich z pasieki i do pasieki. Pszczoły z podejrzanych uli są znakowane.
• Potwierdzenie choroby (ognisko): Gdy choroba zostanie potwierdzona, pasieka jest ogłaszana ogniskiem choroby. Wówczas lekarz weterynarii nakazuje podjęcie drastycznych środków, które mogą obejmować:
  • Spalenie chorych pni pszczelich (uli z pszczołami i gniazdami) po uprzednim zabiciu pszczół.
  • Przesiedlenie pszczół (tzw. strząsanie) z chorej rodziny do nowego, odkażonego ula i spalenie starego gniazda.
  • Dokładne oczyszczanie i odkażanie pozostałych uli, sprzętu, narzędzi, odzieży ochronnej, a nawet terenu pasieki (szczegółowe metody odkażania, np. spalanie, zanurzanie w gorącym wosku parafinowym, użycie podchlorynu sodu, są opisane w załączniku do rozporządzenia).

Kogo dotyczy i jakie są konsekwencje?

Rozporządzenie dotyczy wszystkich pszczelarzy w Polsce. Wprowadza rygorystyczne obowiązki, które mają na celu powstrzymanie rozprzestrzeniania się choroby. Dla pszczelarza potwierdzenie zgnilca oznacza często znaczne straty finansowe związane z utratą rodzin pszczelich, sprzętu oraz miodu. Konieczne są również intensywne prace związane z czyszczeniem i dezynfekcją.

Obszar zapowietrzony

Wokół ogniska choroby wyznaczany jest obszar zapowietrzony o promieniu co najmniej 3 km. W tym obszarze powiatowy lekarz weterynarii przeprowadza dodatkowe przeglądy rodzin pszczelich w ciągu 30 dni, a także mogą być stosowane inne środki zapobiegawcze.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, czyli 28 marca 2026 r. (zgodnie z § 9).

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi to przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa produktów pszczelich (miód, wosk) trafiających na rynek, poprzez skuteczną kontrolę chorób pszczół, które są kluczowe dla rolnictwa i środowiska.