Nowe zasady walki z afrykańskim pomorem świń w Polsce

To rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które zacznie obowiązywać 18 marca 2026 roku, wprowadza szereg ważnych zasad i zakazów mających na celu ochronę Polski przed afrykańskim pomorem świń (ASF). Jest to choroba wirusowa, która jest śmiertelna dla świń i dzików, ale niegroźna dla ludzi. Akt ten dotyczy głównie hodowców świń, ale także osób związanych z transportem zwierząt, myśliwych oraz wszystkich działających na terenach zagrożonych ASF.

Co zmienia ustawa w praktyce i kogo dotyczy?

Główne zmiany i obowiązki dotyczą przede wszystkim właścicieli chlewni i hodowców świń:

• Warunki utrzymania świń:

  • Świnie muszą być trzymane w oddzielnych, zamkniętych pomieszczeniach, do których wchodzą tylko świnie. Muszą mieć osobne wejścia i nie mogą mieć bezpośredniego przejścia do miejsc, gdzie trzymane są inne zwierzęta kopytne.
  • Budynki, w których przebywają świnie, należy zabezpieczyć przed dostępem zwierząt dzikich i domowych.
  • Wszędzie, gdzie wchodzi się do pomieszczeń ze świniami lub wyjeżdża z terenu gospodarstwa (zwłaszcza w obszarach zagrożonych), trzeba używać mat lub urządzeń dezynfekcyjnych. Maty muszą mieć odpowiednią szerokość i długość (co najmniej 1 metr).

• Higiena i dokumentacja:

  • Pasza dla świń musi być zabezpieczona przed dostępem zwierząt dzikich i domowych.
  • Obowiązuje prowadzenie rejestru środków transportu (świń, paszy, produktów ubocznych) wjeżdżających na teren gospodarstwa oraz rejestru osób wchodzących do pomieszczeń ze świniami.
  • Należy sporządzać i aktualizować spis świń z podziałem na grupy (prosięta, tuczniki itp.).
  • Osoby zajmujące się obsługą świń muszą to robić wyłącznie w danym gospodarstwie i przestrzegać ścisłych zasad higieny (mycie i odkażanie rąk, obuwia, używanie odzieży ochronnej przeznaczonej tylko do tych czynności).
  • Narzędzia i sprzęt używane przy świniach muszą być na bieżąco czyszczone i odkażane.
  • Osobom postronnym nie wolno wchodzić do budynków ze świniami.
  • Należy zwalczać gryzonie.

Ważne zakazy:

• Zakaz karmienia świń zielonką lub ziarnem pochodzącym z obszarów objętych ograniczeniami (chyba że zostały odpowiednio przetworzone lub długo składowane z dala od dzików).
• Zakaz używania słomy na ściółkę z obszarów objętych ograniczeniami (chyba że została przetworzona lub długo składowana z dala od dzików).
• Zakaz wnoszenia i wwożenia na teren gospodarstwa zwłok dzików lub ich części.
• Zakaz kontaktu ze świniami dla osób, które w ciągu 48 godzin polowały lub odławiały dzikie zwierzęta.
• Bezwzględny zakaz dokarmiania dzików na terenie całej Polski!

Zasady dla obszarów zagrożonych (tzw. "strefy" I, II, III):

• Na tych obszarach obowiązują dodatkowe wymogi dotyczące dezynfekcji.
• W strefach II i III zakazane jest organizowanie targów, wystaw, pokazów i konkursów ze świniami, a także prowadzenie działalności przez podmioty gromadzące świnie niezależnie od zakładów.
• Lekarz weterynarii może zakazać polowań i odłowów dzików w strefach II i III, jeśli oceni, że wiąże się to z ryzykiem rozprzestrzeniania ASF.

Ubój i transport świń:

• Uboj świń na własny użytek jest zabroniony w strefach I, II, III, ale istnieją wyjątki: można go dokonać, jeśli świnie były trzymane w danym gospodarstwie co najmniej 30 dni, a mięso oraz świnie przed ubojem przejdą obowiązkowe badania weterynaryjne i laboratoryjne na obecność ASF.
• Transport świń ze stref zagrożonych musi odbywać się w środkach transportu spełniających określone wymogi i wymaga specjalnych zezwoleń oraz dokumentów potwierdzających dezynfekcję pojazdów.
• Właściciele świń na terenach zagrożonych są zobowiązani do zgłaszania każdego przypadku padnięcia świni urzędowemu lekarzowi weterynarii.

Praktyczne konsekwencje:

Dla przeciętnego obywatela, który nie hoduje świń, najważniejszy jest bezwzględny zakaz dokarmiania dzików, co ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia rozprzestrzeniania się choroby wśród dzikiej populacji. Dla rolników i hodowców świń, nowe przepisy oznaczają konieczność dostosowania warunków w swoich gospodarstwach do zaostrzonych wymogów sanitarnych i organizacyjnych, prowadzenia szczegółowej dokumentacji oraz ścisłej współpracy z weterynarią. Celem jest minimalizacja ryzyka ASF, które może prowadzić do dużych strat ekonomicznych w sektorze hodowli trzody chlewnej.