Zmiany w zasadach dopłat dla rolników na lata 2023-2027, szczególnie w zakresie ochrony środowiska

Niniejsza ustawa wprowadza szereg zmian w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, co bezpośrednio wpływa na rolników w Polsce. Celem jest dostosowanie polskich przepisów do wymogów Unii Europejskiej i promowanie bardziej ekologicznych praktyk rolniczych.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa wprowadza nowe rodzaje dopłat dla rolników, zwłaszcza za działania proekologiczne. Chodzi przede wszystkim o:

• Ochronę torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach rolniczych – rolnicy będą mogli otrzymać wsparcie finansowe za dbanie o te cenne tereny.
• Kontynuację zobowiązań ekologicznych z lat 2014-2020 – jeśli rolnik już wcześniej uczestniczył w programach rolno-środowiskowo-klimatycznych (np. związanych z rolnictwem zrównoważonym, cennymi siedliskami na obszarach Natura 2000 lub poza nimi), będzie mógł nadal otrzymywać za nie wsparcie.
• Premie za zalesienia – ustawa rozszerza możliwość otrzymywania premii za zalesienia, także dla tych, którzy podjęli zobowiązania w ramach starszych programów rozwoju obszarów wiejskich.

Zmieniają się również zasady dotyczące gruntów uznawanych za trwałe użytki zielone. Obecnie, aby grunt został uznany za taki użytek, musi być użytkowany rolniczo przez siedem, a nie jak dotąd pięć kolejnych lat. Jednakże, grunty, które już wcześniej spełniły stare kryteria i były uznawane za trwałe użytki zielone, zachowują ten status, chyba że rolnik sam zmieni ich przeznaczenie.

Ustawa precyzuje także sposób obliczania płatności za tzw. rolnictwo węglowe (zwiększanie zawartości węgla w glebie) oraz za dobrostan zwierząt (dla świń i bydła). Będą one uzależnione od specjalnego współczynnika, który ma uwzględniać dostępne środki i liczbę zwierząt lub powierzchnię gruntów objętych dopłatami.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy głównie rolników, którzy ubiegają się o dopłaty w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, zwłaszcza tych zaangażowanych w działania proekologiczne, ochronę środowiska na swoich gruntach oraz hodowlę zwierząt w lepszych warunkach.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

Rolnicy zyskują prawo do ubiegania się o nowe rodzaje dopłat za działania proekologiczne i kontynuację wcześniejszych zobowiązań. Wprowadzone są też terminy składania wniosków o niektóre premie, np. za zalesienia – od 1 czerwca do 15 lipca. Rolnicy, którzy chcą, aby ich grunty zachowały status trwałych użytków zielonych, muszą pilnować, aby nie zmieniać ich przeznaczenia. Z kolei dla nowych gruntów, status użytku zielonego będzie wymagał dłuższego okresu użytkowania.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie 15 marca 2026 roku.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Chociaż ustawa dotyczy bezpośrednio rolników, ma ona szersze konsekwencje. Wspieranie ochrony torfowisk, mokradeł i innych cennych siedlisk przyczynia się do poprawy stanu środowiska naturalnego w Polsce, co ma pozytywny wpływ na jakość powietrza, wody i bioróżnorodność. Działania promujące rolnictwo węglowe mogą pomóc w walce ze zmianami klimatu. Zmiany w dopłatach za dobrostan zwierząt mogą natomiast wpłynąć na poprawę warunków życia zwierząt hodowlanych. W dłuższej perspektywie może to oznaczać bardziej zrównoważoną produkcję żywności i lepszą ochronę przyrody w Polsce.