Aktualne zasady ustalania opłat za usługi adwokatów w sądach

Niniejsze obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości ma na celu przedstawienie obywatelom jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Oznacza to, że zebrano w nim wszystkie zmiany, jakie wprowadzono do oryginalnego rozporządzenia z 2015 roku, tworząc jedną, aktualną i kompleksową wersję przepisów. Jest to szczególnie przydatne, ponieważ eliminuje potrzebę przeglądania wielu wcześniejszych nowelizacji. Akty prawne, które wprowadzały zmiany to między innymi wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z lat 2024 i 2025.

Co to zmienia w praktyce i kogo dotyczy?

To rozporządzenie dotyczy każdego obywatela Polski, który korzysta lub zamierza skorzystać z usług adwokata (prawnika) w sprawach prowadzonych przed sądami. Określa ono minimalne stawki wynagrodzenia za różnego rodzaju czynności adwokackie.

Dla obywatela, który jest klientem adwokata:

• Pozwala zorientować się, jakie są minimalne koszty pomocy prawnej w danej sprawie. Adwokat może oczywiście ustalić wyższą opłatę, ale te stawki stanowią punkt odniesienia.
• Warto wiedzieć, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza gdy klient znajduje się w trudnej sytuacji materialnej lub rodzinnej, adwokat może ustalić opłatę niższą niż minimalna, a nawet w ogóle z niej zrezygnować (§18). Jest to ważne prawo, które daje możliwość negocjacji i dopasowania kosztów do indywidualnych możliwości klienta.

Dla obywatela, który wygrał sprawę w sądzie:

• Gdy sąd zasądza zwrot kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa prawnego) od strony przegrywającej, to właśnie na podstawie tych przepisów określa wysokość tego zwrotu. Kwota ta jest zazwyczaj ustalana na poziomie stawek minimalnych, ale może być podwyższona (nawet do sześciokrotności stawki minimalnej), jeśli sprawa była skomplikowana, wymagała dużego nakładu pracy adwokata, a jej wartość była wysoka (§15).

Przykładowe stawki minimalne:

Rozporządzenie szczegółowo wylicza stawki dla wielu rodzajów spraw, w tym:

• Sprawy cywilne, pracownicze i ubezpieczeń społecznych: Opłaty są uzależnione od wartości przedmiotu sporu. Np. dla sprawy o wartości do 500 zł minimalna stawka to 90 zł, a dla sprawy o wartości od 5 000 000 zł to 25 000 zł.
• Sprawy rodzinne i opiekuńcze: Są to stałe kwoty, np.:
  • rozwód i unieważnienie małżeństwa – 720 zł,
  • alimenty – 240 zł,
  • pozbawienie lub ograniczenie władzy rodzicielskiej – 480 zł.
• Sprawy z zakresu prawa spadkowego: Np. stwierdzenie nabycia spadku to 240 zł.
• Sprawy karne i o wykroczenia: Stawki zależą od etapu postępowania, np. dochodzenie – 540 zł, śledztwo – 900 zł, obrona przed sądem rejonowym – 840 zł.

Rozporządzenie reguluje również opłaty za prowadzenie spraw w postępowaniu apelacyjnym, kasacyjnym, przed Trybunałem Konstytucyjnym, a także przed sądami administracyjnymi, Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Sądem Zamówień Publicznych.

Od kiedy obowiązuje?

Choć obwieszczenie zostało wydane 12 lutego 2026 r. (i opublikowane 25 lutego 2026 r.), to samo rozporządzenie, którego jednolity tekst ogłasza, weszło w życie pierwotnie 1 stycznia 2016 r., a jego poszczególne zmiany wchodziły w życie w różnych terminach w latach 2024-2026. Oznacza to, że zawarte w nim zasady dotyczące opłat są już aktualnie obowiązującymi przepisami.

W praktyce, dzięki temu obwieszczeniu, każdy obywatel ma łatwy dostęp do bieżących i spójnych informacji na temat kosztów związanych z zatrudnieniem adwokata, co zwiększa transparentność i ułatwia planowanie wydatków na pomoc prawną.