Zasady dotyczące wydawania i używania paszportów dla obywateli Polski

Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 2026 roku przedstawia skonsolidowany tekst ustawy o dokumentach paszportowych, która kompleksowo reguluje wszystkie aspekty związane z polskimi paszportami. Jest to kluczowy dokument dla każdego obywatela Polski planującego podróże zagraniczne, ponieważ jasno określa, jak uzyskać, używać i dbać o paszport.

Co zmienia ustawa w praktyce

Ustawa zbiera i aktualizuje wszystkie przepisy dotyczące paszportów, zapewniając spójne i przejrzyste zasady. Dotyczy to zarówno zwykłych paszportów, jak i paszportów tymczasowych, dyplomatycznych czy służbowych. Określa szczegółowo, jakie dane (w tym biometryczne, takie jak wizerunek twarzy i odciski palców) muszą znaleźć się w dokumencie, a także jak wygląda procedura ich personalizacji i wydawania.

Kogo dotyczy

Ustawa dotyczy każdego obywatela polskiego, który ubiega się o paszport lub go posiada. W szczególności odnosi się do:

• Dorosłych i dzieci: Określa różne okresy ważności paszportów w zależności od wieku (10 lat dla osób powyżej 12 lat, 5 lat dla młodszych).
• Osób w nagłych sytuacjach: Możliwość uzyskania paszportu tymczasowego np. z powodu choroby, nagłej podróży służbowej, powrotu do kraju.
• Osobistości państwowych: Odrębne zasady wydawania paszportów dyplomatycznych i służbowych.
• Osób uprzywilejowanych: Ustawa przewiduje liczne zniżki i zwolnienia z opłat dla takich grup jak emeryci, renciści, osoby niepełnosprawne, kombatanci, żołnierze terytorialnej służby wojskowej, strażacy OSP, czy członkowie rodzin wielodzietnych posiadający Kartę Dużej Rodziny.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza

• Prawo do posiadania paszportu: Każdy obywatel Polski ma prawo do posiadania jednego ważnego paszportu.
• Obowiązek osobistego stawiennictwa: W większości przypadków wniosek o paszport składa się osobiście w urzędzie paszportowym. Dzieci powyżej 5. roku życia muszą być obecne przy składaniu wniosku.
• Wymogi dotyczące fotografii: Zdjęcie do paszportu musi spełniać ściśle określone kryteria (np. jednolite tło, brak nakrycia głowy, naturalny wyraz twarzy), choć są wyjątki dla osób z wadami wzroku, ze względów religijnych czy zdrowotnych, a także dla dzieci do 5. roku życia.
• Zgoda rodziców: Na wydanie paszportu osobie niepełnoletniej wymagana jest zgoda obojga rodziców (lub opiekunów prawnych), z wyjątkiem sytuacji, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej lub w przypadku pilnego paszportu tymczasowego.
• Obowiązek zgłoszenia utraty/uszkodzenia: Właściciel paszportu musi niezwłocznie zgłosić jego utratę lub uszkodzenie.
• Prowadzenie Rejestru Dokumentów Paszportowych: Ustawa tworzy centralny, elektroniczny Rejestr Dokumentów Paszportowych, zapewniający bezpieczeństwo i integralność danych, dostępny dla uprawnionych służb.

Od kiedy obowiązuje

Chociaż obwieszczenie jest z 13 lutego 2026 r., to informuje ono o jednolitym tekście ustawy, która weszła w życie wcześniej. Zgodnie z art. 111, ustawa zasadniczo weszła w życie z dniem 13 listopada 2022 r., na podstawie komunikatu Ministra Cyfryzacji. Opublikowany tekst zawiera wszystkie zmiany, które weszły w życie do dnia obwieszczenia, zapewniając aktualne przepisy.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Obywatele powinni zapoznać się z nowymi, skonsolidowanymi przepisami, aby wiedzieć, jak prawidłowo złożyć wniosek, jakie dokumenty przygotować i jakie opłaty ponieść. Ułatwione są procedury dla niektórych grup społecznych dzięki zniżkom. Wprowadzenie Rejestru Dokumentów Paszportowych ma na celu usprawnienie i zabezpieczenie procesu wydawania i zarządzania paszportami, co w teorii powinno przyspieszyć i ułatwić obsługę obywateli w urzędach.