Zasady przyznawania dopłat bezpośrednich i unijnego wsparcia dla rolników na lata 2023–2027

Niniejsza ustawa zawiera ujednolicony tekst przepisów wdrażających unijną Wspólną Politykę Rolną w Polsce na lata 2023–2027. Jest to kluczowy dokument dla każdego właściciela gospodarstwa rolnego, który ubiega się o dopłaty bezpośrednie lub dotacje celowe z funduszy unijnych.

Główne formy wsparcia finansowego

Ustawa określa zasady przyznawania różnych rodzajów pomocy finansowej obsługiwanej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), w tym:

• Podstawowego wsparcia dochodów oraz płatności redystrybucyjnych (dla małych i średnich gospodarstw);
• Wsparcia dla młodych rolników (do 40. roku życia, rozpoczynających działalność);
• Płatności dla małych gospodarstw (uproszczona forma ryczałtu dla gospodarstw do 5 ha);
• Płatności związanych z produkcją (np. do wybranych upraw roślin strączkowych, ziemniaków skrobiowych, buraków, pomidorów, chmielu czy hodowli bydła, owiec i kóz);
• Ekoschematów, czyli dodatkowych płatności za rolnictwo węglowe, retencjonowanie wody, integrowaną produkcję roślin, uprawę roślin miododajnych oraz podwyższony dobrostan zwierząt;
• Płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, ekologicznych oraz premii za zalesianie i systemy rolno-leśne.

Obowiązki i warunkowość

Aby otrzymać pełne wsparcie, rolnicy muszą spełniać określone wymogi podstawowe oraz normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska (GAEC). Ustawa wprowadza także mechanizm warunkowości społecznej – rolnicy zatrudniający pracowników muszą przestrzegać podstawowych norm prawa pracy i bezpieczeństwa (BHP), co podlega weryfikacji przez Państwową Inspekcję Pracy. Stwierdzenie naruszeń może skutkować nałożeniem kar administracyjnych i potrąceniem części przyznanych dopłat.

Składanie wniosków i kontrole

Co do zasady wnioski o dopłaty składa się wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR w terminie od 15 marca do 15 maja każdego roku (z możliwością spóźnienia do 25 dni z potrąceniem 1% za każdy dzień roboczy). Rolnicy są zobowiązani poddać się ewentualnym kontrolom na miejscu (także niezapowiedzianym lub zapowiedzianym z krótkim wyprzedzeniem) przeprowadzanym przez kontrolerów ARiMR lub powiatowych lekarzy weterynarii. Niewpuszczenie kontrolera na teren gospodarstwa wiąże się z utratą prawa do płatności za dany rok.

Od kiedy obowiązują przepisy?

Ustawa zasadnicza weszła w życie 15 marca 2023 r., a niniejsze obwieszczenie prezentuje jej stan prawny z uwzględnieniem zmian obowiązujących w 2025 i 2026 roku.