Zasady działania rynku mocy i naliczania opłaty mocowej w rachunkach za prąd

Ustawa o rynku mocy reguluje funkcjonowanie mechanizmu mającego chronić Polskę przed przerwami w dostawach prądu (blackoutem). W klasycznym modelu elektrownie zarabiają wyłącznie na sprzedanej energii, co przy rosnącym udziale źródeł odnawialnych może zniechęcać do utrzymywania tradycyjnych, dyspozycyjnych elektrowni rezerwowych. Rynek mocy tworzy tzw. rynek dwutowarowy – wytwórcy energii, magazyny oraz podmioty gotowe czasowo ograniczyć pobór (tzw. DSR) otrzymują dodatkowe wynagrodzenie za samą gotowość do dostarczenia mocy do sieci w sytuacjach krytycznych (tzw. okresach przywołania).

Co zmienia ustawa w praktyce?

• Aukcje mocy: Operator sieci przesyłowej (PSE) kontraktuje rezerwy mocy w drodze wieloletnich lub rocznych aukcji. Zwycięzcy aukcji zobowiązują się do dyspozycyjności pod rygorem dotkliwych kar finansowych.
• Wymogi środowiskowe: Wytwórcy energii muszą spełniać unijne limity emisyjne (standardowo do 550 g CO2/kWh), co ogranicza wsparcie dla najstarszych elektrowni węglowych i premiuje niskoemisyjne źródła oraz magazyny energii.
• Wsparcie dla elastyczności: Oprócz elektrowni w aukcjach mogą brać udział przedsiębiorstwa oferujące czasową redukcję zapotrzebowania na prąd na wezwanie operatora.

Wpływ na przeciętnego obywatela i gospodarstwa domowe

Funkcjonowanie rynku mocy jest w całości finansowane przez odbiorców końcowych prądu poprzez opłatę mocową, która stanowi osobną pozycję na comiesięcznym rachunku za energię elektryczną:

• Gospodarstwa domowe: Do końca 2027 roku płacą zryczałtowaną stawkę miesięczną, uzależnioną od rocznego przedziału zużycia prądu (poniżej 500 kWh, 500–1200 kWh, 1200–2800 kWh oraz powyżej 2800 kWh rocznie).
• Przedsiębiorcy i pozostali odbiorcy: Wysokość ich opłaty zależy od ilości energii pobranej z sieci w wybranych godzinach szczytowego zapotrzebowania w ciągu dnia roboczego.

Przeciętny obywatel zyskuje większe bezpieczeństwo energetyczne i stabilność zasilania w domach, jednak wiąże się to ze stałym kosztem doliczanym do rachunków za prąd.