Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – zasady studiowania, doktoratów i pracy na uczelni

Jednolity tekst ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (nazywanej potocznie Ustawą 2.0 lub Konstytucją dla Nauki) zbiera w jednym dokumencie wszystkie dotychczasowe zmiany w przepisach dotyczących funkcjonowania uczelni oraz instytucji badawczych w Polsce.

Najważniejsze kwestie dla studentów i doktorantów

• Prawa i organizacja studiów: Ustawa gwarantuje studentom m.in. prawo do urlopów (w tym urlopu rodzicielskiego, którego nie można odmówić rodzicom i kobietom w ciąży), indywidualnej organizacji studiów oraz wglądu w procedury oceniania. Absolwenci otrzymują dyplom ukończenia studiów – ustawa przewiduje stopniowe wdrażanie dyplomów w postaci elektronicznej oraz dostępnych przez aplikację mObywatel.
• Pomoc materialna: Studenci mogą ubiegać się o stypendia socjalne, stypendia rektora za wyniki w nauce i sporcie, stypendia dla osób z niepełnosprawnościami oraz jednorazowe zapomogi losowe.
• Kredyty studenckie i medyczne: Ustawa reguluje preferencyjne kredyty studenckie na utrzymanie oraz dedykowane kredyty dla osób studiujących odpłatnie medycynę po polsku (z opcją całkowitego umorzenia pod warunkiem odpracowania określonego czasu w publicznej służbie zdrowia w Polsce i uzyskania priorytetowej specjalizacji).
• Szkoły doktorskie: Doktoranci kształcą się w szkołach doktorskich bez opłat za naukę i mają zapewnione stypendium doktoranckie, którego wysokość rośnie po pozytywnej ocenie śródokresowej.

Kadra akademicka i pracownicy uczelni

• Zasady zatrudnienia i czasu pracy: Określono stanowiska na uczelniach (profesor, profesor uczelni, adiunkt, asystent) oraz zadaniowy czas pracy, w tym limity pensum dydaktycznego.
• Prawa pracownicze i urlopy: Nauczyciele akademiccy mają prawo do 36 dni roboczych urlopu wypoczynkowego rocznie, a także do płatnych urlopów naukowych czy urlopu dla poratowania zdrowia (do 3 lat w całym okresie zatrudnienia).
• Wynagrodzenia: Ustawa wiąże minimalne wynagrodzenia zasadnicze na poszczególnych stanowiskach z poziomem wynagrodzenia profesora.

Zasady działania uczelni i ewaluacja nauki

• Przepisy definiują podział na uczelnie akademickie oraz zawodowe (np. akademie nauk stosowanych) i precyzują zadania organów uczelni (rektora, senatu, rady uczelni).
• Ustawa reguluje cykliczną ewaluację jakości kształcenia (prowadzoną przez Polską Komisję Akredytacyjną) oraz ewaluację działalności naukowej (z kategoriami A+, A, B+, B, C), od której zależą uprawnienia podmiotów do nadawania stopni i tworzenia nowych kierunków studiów.