Jednolity tekst Kodeksu karnego – aktualne zasady odpowiedzialności karnej w Polsce

Obwieszczenie Marszałka Sejmu publikuje jednolity tekst ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, z uwzględnieniem nowelizacji wprowadzonych w latach 2025–2026. Tekst jednolity scala wszystkie dotychczasowe modyfikacje w jeden spójny dokument, co eliminuje wątpliwości interpretacyjne dotyczące obowiązującego brzmienia przepisów.

Co zmienia się w praktyce i jakie nowe rozwiązania zawiera kodeks?

Kodeks karny określa fundamentalne zasady odpowiedzialności za czyny zabronione w Polsce. Wersja jednolita uwzględnia m.in.:

• Zaostrzenie walki z piractwem drogowym – wprowadzono m.in. kary za organizowanie i udział w nielegalnych wyścigach samochodowych (art. 178c), surowszą odpowiedzialność za brawurową jazdę stwarzającą zagrożenie dla życia (art. 178d) oraz doprecyzowane zasady przepadku pojazdów mechanicznych (lub zapłaty wysokiej nawiązki) wobec nietrzeźwych kierowców i recydywistów drogowych.
• Walkę ze szkodliwymi treściami w sieci (tzw. patostreaming) – wprowadzono karalność publicznego rozpowszechniania w internecie w celu osiągnięcia korzyści nagrań przedstawiających przestępstwa, znęcanie się nad zwierzętami czy poniżanie ludzi (art. 255b).
• Wzmocnioną ochronę dzieci i osób bezradnych – zaostrzone kary za przestępstwa seksualne wobec małoletnich, wyłączenie zatarcia skazania w najcięższych przypadkach oraz wydłużenie okresów przedawnienia.
• Sankcje za przestępstwa gospodarcze i oszustwa fakturowe – zaktualizowano progi kwotowe decydujące o kwalifikacji czynu jako mienie znacznej i wielkiej wartości oraz sankcje za fałszowanie faktur VAT.
• Ochronę funkcjonariuszy publicznych oraz osób niosących pomoc – zaostrzone kary za ataki na ratowników, policjantów oraz osoby podejmujące interwencję w obronie dobra wspólnego.

Kogo dotyczy ustawa?

Przepisy Kodeksu karnego dotyczą wszystkich osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w określonych przypadkach także obywateli polskich i cudzoziemców popełniających przestępstwa za granicą. Odpowiedzialności karnej podlegają co do zasady osoby, które ukończyły 17 lat (a w przypadkach najcięższych zbrodni – wyjątkowo także nieletni od 14–15 roku życia).

Od kiedy obowiązuje?

Obwieszczenie ogłasza stan prawny Kodeksu karnego na dzień 27 września 2026 r. Sam Kodeks obowiązuje nieprzerwanie od 1998 roku, natomiast zawarte w nim najnowsze nowelizacje wchodziły w życie sukcesywnie w terminach określonych w poszczególnych ustawach zmieniających z lat 2025–2026.