Wdrożenie unijnego aktu o usługach cyfrowych (DSA) i ochrona użytkowników w internecie

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa dostosowuje polskie prawo do przepisów unijnego aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act – DSA). Jej celem jest stworzenie bezpieczniejszej i bardziej przejrzystej przestrzeni internetowej oraz ochrona użytkowników przed nielegalnymi treściami, dezinformacją i nieuczciwymi praktykami platform internetowych.

Nadzór nad rynkiem cyfrowym w Polsce

Ustawa jasno dzieli kompetencje nadzorcze pomiędzy polskie urzędy:

• Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) – pełni rolę krajowego koordynatora do spraw usług cyfrowych, nadzoruje rynek i reprezentuje Polskę na forum unijnym;
• Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) – odpowiada za ochronę praw konsumentów na platformach internetowych (np. w sklepach internetowych i na portalach zakupowych);
• Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) – nadzoruje serwisy udostępniające wideo (np. platformy streamingowe);
• Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych – powstała jako organ doradczy złożony m.in. z przedstawicieli instytucji państwowych, organizacji społecznych i ekspertów.

Nowe prawa dla zwykłych użytkowników

Przeciętny internauta zyskuje szereg konkretnych narzędzi ochrony:

• Prostsze składanie skarg: Użytkownicy mogą wnosić elektroniczne skargi na platformy internetowe do Prezesa UKE, jeśli platforma narusza unijne przepisy lub bezpodstawnie usuwa treści bądź blokuje konta.
• Pozasądowe rozstrzyganie sporów: Certyfikowane niezależne organy pomogą szybko rozwiązać spory między użytkownikiem a serwisem internetowym bez konieczności kosztownego procesu.
• Roszczenia odszkodowawcze przed sądem: Użytkownik, który poniósł szkodę w wyniku złamania przepisów przez platformę, może pozwać ją do sądu okręgowego. W jego imieniu sprawę do sądu może wnieść również organ nadzorczy lub zaufany podmiot sygnalizujący.
• Szybsze usuwanie nielegalnych treści: Wprowadzono status tzw. zaufanych podmiotów sygnalizujących – ich zgłoszenia o nielegalnych materiałach (np. mowie nienawiści, oszustwach, nielegalnych towarach) muszą być rozpatrywane przez platformy w pierwszej kolejności.

Kogo dotyczą obowiązki i kary?

Nowe przepisy nakładają ścisłe obowiązki na dostawców usług internetowych – od dostawców hostingu, przez fora dyskusyjne i sklepy online, po największe globalne serwisy społecznościowe i wyszukiwarki. Organy nadzorcze zyskują uprawnienia do prowadzenia kontroli (także z pomocą Policji lub instytutu badawczego NASK).

Za nieprzestrzeganie przepisów grożą surowe sankcje finansowe – administracyjne kary pieniężne mogą sięgać do 6% rocznego światowego obrotu dostawcy, a w przypadku utrudniania kontroli lub nieudzielania informacji – do 1% obrotu lub dochodu.

Od kiedy obowiązują przepisy?

Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.