Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym – zasady działania komunikacji miejskiej, autobusowej i kolejowej

Czego dotyczy ustawa?

Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym jest podstawowym aktem prawnym regulującym funkcjonowanie regularnego przewozu osób na terenie Polski – w transporcie drogowym (autobusy), kolejowym, tramwajowym, metrze, a także linowym czy wodnym. Określa zasady, na jakich samorządy (gminy, powiaty, województwa oraz związki metropolitalne) i państwo planują, zlecają oraz dofinansowują usługi przewozowe.

Co zmienia ustawa w praktyce dla pasażerów?

• Wspólne bilety i węzły przesiadkowe: Przepisy umożliwiają tworzenie zintegrowanych systemów taryfowo-biletowych, pozwalających podróżować różnymi środkami transportu (np. pociągiem i autobusem miejskim) na jednym bilecie, a także rozwój dogodnych węzłów przesiadkowych.
• Gwarancja ulg ustawowych: Ustawa zapewnia honorowanie ustawowych uprawnień do ulgowych przejazdów m.in. dla uczniów, studentów, osób z niepełnosprawnościami, kombatantów czy honorowych dawców krwi. Przewoźnicy otrzymują z budżetu państwa dopłaty do utraconych z tego tytułu przychodów.
• Bilety w aplikacji mObywatel: Organizatorzy przewozów mają możliwość udostępniania i obsługi biletów elektronicznych oraz dokumentów uprawniających do ulg bezpośrednio w aplikacji mObywatel.
• Dostępność i informacja pasażerska: Wymagane jest uwzględnianie potrzeb osób z niepełnosprawnościami i o ograniczonej mobilności (np. tabor niskopodłogowy) oraz obowiązkowe, przejrzyste publikowanie rozkładów jazdy, taryf i cenników na przystankach i w pojazdach.
• Prawa podróżnych: Pasażer ma prawo zgłaszać skargi i wnioski o odszkodowania nie tylko bezpośrednio do przewoźnika, lecz także do organizatora przewozów (np. zarządu transportu miejskiego czy urzędu marszałkowskiego).

Ochrona personelu i kwestie ekologiczne

• Ochrona kierowców: Osoby kierujące środkami transportu publicznego (np. kierowcy autobusów, motorniczowie) podlegają w czasie pracy ochronie prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym, co wiąże się z surowszą odpowiedzialnością karną wobec agresywnych pasażerów.
• Zielony transport: Przy planowaniu przewozów nakazuje się promowanie pojazdów przyjaznych środowisku, w tym inwestycje w autobusy zeroemisyjne (np. elektryczne lub gazowe) oraz infrastrukturę ładowania.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy każdego pasażera korzystającego z transportu publicznego, przedsiębiorców wykonujących przewozy (operatorów i przewoźników) oraz władz samorządowych i rządowych odpowiedzialnych za zapewnienie sprawnej komunikacji.