Zasady zabezpieczania dowodów osobistych, paszportów i innych dokumentów urzędowych oraz zakaz sprzedaży ich atrap

Ustawa o dokumentach publicznych tworzy jednolity, ogólnokrajowy system ochrony i produkcji najważniejszych dokumentów tożsamości, uprawnień oraz zaświadczeń w Polsce. Jej celem jest ograniczenie ryzyka fałszerstw, kradzieży tożsamości oraz wyłudzeń.

Co zmienia ustawa w praktyce?

• Kategorie dokumentów: Wszystkie dokumenty urzędowe zostały podzielone na trzy kategorie pod kątem ich znaczenia dla bezpieczeństwa. Do kategorii pierwszej – o najwyższych wymogach bezpieczeństwa – należą m.in. dowody osobiste, paszporty, prawa jazdy, dowody rejestracyjne, akty stanu cywilnego oraz legitymacje służb mundurowych. Dalsze kategorie obejmują m.in. dyplomy wyższych uczelni, świadectwa maturalne, licencje, koncesje oraz legitymacje szkolne i studenckie.
• Ścisły nadzór nad produkcją: Wytwarzanie blankietów dokumentów najwyższej wagi powierzono państwowemu podmiotowi – Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW). Wszyscy wytwórcy muszą spełniać rygorystyczne normy techniczne, a pracownicy podlegają weryfikacji pod kątem niekaralności.
• Koniec z „dokumentami kolekcjonerskimi”: Ustawa wprowadziła jednoznaczny zakaz tworzenia, oferowania i sprzedaży replik dokumentów publicznych (czyli wiernych kopii w skali od 75% do 120% oryginału). Sprzedaż takich atrap, często wykorzystywanych w celach przestępczych (np. do zaciągania kredytów na cudze dane), jest przestępstwem zagrożonym karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.
• Rejestr Dokumentów Publicznych: Działa publiczny rejestr internetowy, w którym każdy obywatel, przedsiębiorca czy pracownik instytucji finansowej może bezpłatnie zobaczyć oficjalne wzorce dokumentów oraz dowiedzieć się, jak sprawdzić ich autentyczność (np. pod kątem znaków wodnych czy elementów świecących w UV).

Co to oznacza dla przeciętnego obywatela?

• Brak konieczności wymiany dokumentów: Wprowadzenie ustawy nie unieważniło dokumentów wydanych dotychczas. Zachowują one ważność do terminu, który został na nich określony.
• Większe bezpieczeństwo danych: Standardy utrudniają podrabianie dokumentów, co zmniejsza ryzyko, że ktoś podszyje się pod nasze dane w banku czy urzędzie.
• Legalne kopie: Zakaz tworzenia replik nie dotyczy zwykłych kserokopii czy wydruków komputerowych wykonywanych do celów urzędowych, służbowych lub na własny użytek.