Zasady wjazdu, pobytu i wyjazdu z Polski dla obywateli Unii Europejskiej oraz ich rodzin

Czego dotyczy ustawa?

Ustawa w kompleksowy sposób reguluje warunki wjazdu, przebywania oraz wyjazdu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla:

• Obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej (UE),
• Obywateli państw EFTA (Norwegia, Islandia, Liechtenstein) oraz Szwajcarii,
• Obywateli Zjednoczonego Królestwa objętych Umową Wystąpienia (Brexit),
• Członków rodzin wyżej wymienionych osób (zarówno posiadających obywatelstwo UE, jak i pochodzących z państw trzecich).

Pobyt w Polsce – najważniejsze zasady

1. Pobyt do 3 miesięcy:

   • Obywatele UE oraz członkowie ich rodzin mogą przebywać w Polsce do 3 miesięcy bez konieczności dopełniania formalności pobytowych. Obywatel UE musi posiadać ważny dokument tożsamości (dowód osobisty lub paszport), a członek rodziny z kraju trzeciego – dokument podróży oraz wizę (jeśli jest wymagana).
   • Osoby poszukujące pracy mogą przebywać bez rejestracji do 6 miesięcy (lub dłużej, jeśli wykażą, że aktywnie szukają pracy i mają realne szanse na zatrudnienie).

2. Pobyt powyżej 3 miesięcy:

   • Jeśli pobyt trwa dłużej niż 3 miesiące, obywatel UE ma obowiązek zarejestrować swój pobyt u wojewody właściwego dla miejsca zamieszkania.
   • Warunkiem rejestracji jest wykonywanie pracy, prowadzenie działalności gospodarczej, nauka/studia lub posiadanie wystarczających środków finansowych oraz ubezpieczenia zdrowotnego.
   • Członkowie rodzin niebędący obywatelami UE mają obowiązek uzyskać kartę pobytową (wydawaną na okres do 5 lat).

3. Prawo stałego pobytu:

   • Po 5 latach nieprzerwanego, legalnego pobytu w Polsce obywatel UE oraz członek jego rodziny nabywają prawo stałego pobytu.
   • W szczególnych przypadkach (np. przejście na emeryturę po okresie pracy w Polsce, trwała niezdolność do pracy) prawo stałego pobytu można uzyskać szybciej.
   • Dokument potwierdzający prawo stałego pobytu oraz karta stałego pobytu wydawane są na okres 10 lat.

Bezpieczeństwo i wydalenie z kraju

Prawo wjazdu i pobytu może zostać ograniczone ze względów obronności, bezpieczeństwa państwa, ochrony porządku publicznego lub zdrowia publicznego. Ustawa określa procedury odmowy wydania wizy, unieważnienia dokumentów pobytowych oraz wydania decyzji o wydaleniu z terytorium RP. W sprawach tych organami wykonawczymi są m.in. Straż Graniczna oraz wojewodowie.

Obowiązki i kary

Obywatele UE i członkowie ich rodzin są zobowiązani do zawiadamiania organów o utracie lub uszkodzeniu dokumentów pobytowych w terminie 3 dni. Niedopełnienie obowiązku rejestracji pobytu, brak wymaganej karty pobytu lub nieoddanie unieważnionych dokumentów stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny.