Specjalne zasady i ułatwienia przy budowie oraz rozbudowie polskich portów morskich

Co reguluje ustawa?

Ustawa (tzw. specustawa portowa) usprawnia i przyspiesza procesy przygotowania oraz realizacji kluczowych strategicznych inwestycji morskich – budowy tzw. portów zewnętrznych (powstających m.in. poprzez zalądowienie akwenów morskich) wraz z niezbędną dojazdową infrastrukturą drogową i kolejową.

Jakie zmiany wprowadza w praktyce?

• Uproszczone procedury administracyjne: Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji oraz pozwolenia na budowę wydaje wojewoda w skróconych terminach.
• Cel publiczny i wywłaszczenia: Inwestycje portowe uznaje się za cel publiczny. Nieruchomości przeznaczone pod budowę portu przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o lokalizacji stanie się ostateczna.
• Zasady przyznawania odszkodowań:
  • Właściciele i użytkownicy wieczyści przejmowanych nieruchomości otrzymują odszkodowanie ustalane na podstawie wyceny rzeczoznawcy majątkowego.
  • Bonus za szybkie wydanie nieruchomości: Jeśli nieruchomość zostanie wydana w ciągu 28 dni od wezwania, odszkodowanie powiększa się o 5% wartości nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego.
  • Dodatek mieszkaniowy: W przypadku wywłaszczenia budynku lub lokalu mieszkalnego, w którym dotychczasowy właściciel zamieszkiwał, odszkodowanie zwiększa się o kwotę 10 000 zł.
• Prawo wstępu na teren prywatny: Inwestor może uzyskać zezwolenie wojewody na wejście na prywatną działkę w celu wykonania prac pomiarowych, badań geologicznych, środowiskowych czy archeologicznych (za szkody przysługuje odszkodowanie).
• Finansowanie portów: Ustawa umożliwia podwyższenie kapitału zakładowego spółek zarządzających głównymi portami morskimi (Gdańsk, Gdynia, Szczecin i Świnoujście) poprzez przekazanie im skarbowych papierów wartościowych na rozwój infrastruktury.

Kogo dotyczy ustawa?

• Właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości położonych na terenach planowanych inwestycji portowych lub infrastruktury dojazdowej.
• Zarządców portów morskich o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej.
• Lokalnych społeczności i gmin nadmorskich, w granicach których realizowane są rozbudowy portów.

Od kiedy ustawa obowiązuje?

Ustawa pierwotnie weszła w życie w październiku 2019 r. Niniejszy dokument stanowi jej tekst jednolity z uwzględnieniem późniejszych zmian przepisów opublikowany 6 sierpnia 2026 r.