Polskie zasady nadzoru nad sztuczną inteligencją i powołanie nowego urzędu ds. AI

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa dostosowuje polskie prawo do unijnego rozporządzenia w sprawie sztucznej inteligencji (AI Act). Tworzy nowy organ nadzoru – Komisję Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, która będzie dbać o to, aby algorytmy i systemy AI działające na polskim rynku były bezpieczne, przejrzyste i nie zagrażały prawom obywateli.

Kogo dotyczy ustawa?

• Przedsiębiorców i instytucji publicznych: tworzących, wdrażających lub używających systemów sztucznej inteligencji w działalności zawodowej.
• Zwykłych obywateli: poprzez przyznanie im prawa do składania skarg na nielegalne lub niebezpieczne działania systemów AI.

Wyłączenia: Ustawa nie dotyczy osób prywatnych korzystających ze sztucznej inteligencji wyłącznie do celów osobistych i domowych, a także zastosowań AI w obronności państwa, służbach specjalnych oraz na etapie wstępnych badań naukowych.

Główne prawa i obowiązki

• Skargi obywatelskie: Każdy obywatel lub firma może złożyć do Komisji elektroniczną skargę, jeśli podejrzewa, że dany system AI narusza przepisy lub stwarza zagrożenie dla zdrowia, bezpieczeństwa czy praw podstawowych.
• Kontrola i kary: Komisja ma prawo przeprowadzać kontrole u dostawców i użytkowników AI, żądać dokumentów, a w przypadku wykrycia nieprawidłowości nakładać wysokie kary finansowe lub nakazywać wycofanie systemu z rynku.
• Opinie indywidualne: Przedsiębiorcy mogą wystąpić do Komisji o wydanie indywidualnej opinii prawnej (za opłatą 150 zł), aby upewnić się, że ich planowany system AI działa zgodnie z prawem.
• Piaskownice regulacyjne: Powstają specjalne, kontrolowane środowiska testowe, w których firmy będą mogły bezpiecznie wypróbować innowacyjne rozwiązania AI pod nadzorem urzędu, zanim trafią one na rynek.
• Łagodzenie kar (układy): Firma, która naruszyła przepisy, ale sama zgłosi nieprawidłowości i naprawi szkody, będzie mogła ubiegać się o znaczne obniżenie kary finansowej.

Od kiedy przepisy wchodzą w życie?

Ustawa wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia. Przepisy dotyczące prowadzenia kontroli, postępowań, nakładania kar oraz funkcjonowania instytucji doradczych zaczną obowiązywać po upływie 3 miesięcy od opublikowania.