Zasady dostępu służb do europejskiej bazy danych odcisków palców Eurodac

Niniejsze rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji szczegółowo opisuje, jak w praktyce polscy urzędnicy i funkcjonariusze mogą korzystać z europejskiego systemu Eurodac, który zawiera odciski palców i inne dane biometryczne osób ubiegających się o azyl lub nielegalnie przebywających na terenie Unii Europejskiej. Rozporządzenie wchodzi w życie 12 czerwca 2026 roku.

Kogo dotyczy i co zmienia?

Przepisy dotyczą przede wszystkim policjantów oraz innych pracowników organów państwowych (np. Straży Granicznej, służb migracyjnych), którzy na co dzień zajmują się sprawami związanymi z migracją i ochroną międzynarodową. Dla przeciętnego obywatela Polski nie wprowadza ono bezpośrednich zmian w codziennym życiu. Jednak dla osób, których dane są przetwarzane w systemie Eurodac (np. uchodźców, osób ubiegających się o ochronę międzynarodową, nielegalnych migrantów), oznacza to, że polskie służby będą miały możliwość dostępu do ich danych w ustrukturyzowany i kontrolowany sposób.

Jak wygląda proces uzyskania dostępu?

1. Wniosek o dostęp: Organ państwowy (np. Komendant Wojewódzki Policji) musi złożyć wniosek do Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji (CLKP) o nadanie dostępu dla konkretnego policjanta lub pracownika.
2. Forma wniosku: Wniosek może być papierowy (w dwóch egzemplarzach) lub elektroniczny, zawsze musi być zgodny z wzorem dołączonym do rozporządzenia.
3. Weryfikacja: Pracownicy CLKP sprawdzają wniosek pod kątem kompletności i prawidłowości. Jeśli są braki, organ ma 7 dni roboczych na ich uzupełnienie.
4. Zatwierdzenie i upoważnienie: Po pozytywnej weryfikacji Dyrektor CLKP zatwierdza wniosek, który staje się upoważnieniem. Użytkownik otrzymuje indywidualny identyfikator i hasło do konta. Upoważnienie może być wydane na czas określony lub nieokreślony.

Modyfikacja i cofnięcie dostępu

Podobnie jak przy nadawaniu, wszelkie zmiany zakresu uprawnień lub cofnięcie dostępu (gdy np. pracownik zmienia stanowisko lub kończy pracę) również wymagają złożenia odpowiedniego wniosku do CLKP i jego zatwierdzenia.

Ochrona danych osobowych

Każdy użytkownik uzyskujący dostęp do systemu Eurodac musi złożyć oświadczenie, w którym zobowiązuje się do zapewnienia bezpieczeństwa danych osobowych oraz do ich ochrony przed niedozwolonym przetwarzaniem, utratą czy uszkodzeniem. Musi również potwierdzić, że został przeszkolony w tym zakresie. To ważna gwarancja dla osób, których dane są przetwarzane w systemie.

Praktyczne konsekwencje

Rozporządzenie formalizuje i ujednolica zasady dostępu do kluczowych danych migracyjnych na poziomie krajowym, co jest istotne dla skuteczności polityki migracyjnej i azylowej w Polsce oraz w całej UE. Dla osób, których dane są w Eurodac, oznacza to, że dostęp do nich jest regulowany prawem i poddany kontroli, co ma zwiększyć ich ochronę. Lista typów danych, do których można uzyskać dostęp, jest obszerna i obejmuje m.in. dane osób ubiegających się o azyl, nielegalnie przebywających, objętych ochroną tymczasową, a także tych, którzy uzyskali obywatelstwo polskie lub innego kraju UE po zarejestrowaniu w Eurodac.