Jak firmy ubiegające się o państwowe zlecenia będą sprawdzane i kontrolowane

To rozporządzenie wprowadza szczegółowe zasady dotyczące certyfikacji firm, które chcą brać udział w konkursach na zamówienia publiczne, czyli zlecenia od państwa lub samorządów. Dotyczy to przede wszystkim przedsiębiorców, ale ma też pośredni wpływ na życie każdego obywatela.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Od teraz proces ubiegania się o certyfikację, która jest potwierdzeniem wiarygodności firmy, jest ściśle uregulowany. Rozporządzenie określa, jak składać wnioski, jakie dokumenty są potrzebne i jak przebiega ich weryfikacja. Cały proces ma być transparentny i obiektywny.

Kogo dotyczy?

Regulacje te dotyczą głównie firm (wykonawców), które aspirują do realizacji zamówień publicznych, takich jak budowa dróg, szkół, dostawa sprzętu czy usług dla instytucji państwowych. Pośrednio jednak ma to wpływ na każdego obywatela, ponieważ dzięki temu ma on większą pewność, że publiczne pieniądze są wydawane na usługi i produkty realizowane przez rzetelne i sprawdzone firmy.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Dla firm: Mają obowiązek skrupulatnego przygotowania i złożenia wniosku o certyfikację (pisemnie lub elektronicznie), a także współpracy z podmiotem certyfikującym, w tym dostarczania wyjaśnień w razie wątpliwości. Muszą także liczyć się z kosztami związanymi z uzyskaniem i utrzymaniem certyfikacji. Mają prawo do odwołania się od negatywnych decyzji.
• Dla podmiotów certyfikujących: Mają obowiązek powoływania niezależnych zespołów oceniających i nadzorujących, które sprawdzą firmy pod kątem wielu kryteriów. Weryfikują one m.in.:
  • Informacje w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) i Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
  • Niekaralność członków zarządu.
  • Brak zaległości w płaceniu podatków i składek ZUS/KRUS.
  • Poprawne wykonanie wcześniejszych zamówień publicznych.
  • Brak negatywnych wpisów w biurach informacji gospodarczej.

Certyfikowane firmy są poddawane ciągłemu nadzorowi, co oznacza, że ich sytuacja jest regularnie monitorowana. Jeśli pojawią się sygnały o problemach, certyfikacja może zostać zawieszona lub odebrana, co również wiąże się z odpowiednią procedurą odwoławczą.

Od kiedy obowiązuje?

Większość przepisów rozporządzenia wchodzi w życie 12 lipca 2026 roku. Wyjątkiem są zasady ustalania wynagrodzenia dla podmiotu certyfikującego (§ 22), które zaczynają obowiązywać 7 dni od dnia ogłoszenia rozporządzenia, czyli 8 czerwca 2026 r.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

• Lepsza jakość usług i inwestycji: Dzięki rygorystycznym kontrolom zwiększa się szansa, że publiczne projekty (drogi, szpitale, szkoły) będą realizowane przez solidne firmy, co przekłada się na wyższą jakość i trwałość. Mniejsze ryzyko wad i opóźnień.
• Większe bezpieczeństwo i zaufanie: Ograniczone zostanie ryzyko, że publiczne pieniądze trafią do firm o wątpliwej reputacji, co sprzyja uczciwej konkurencji i wzmacnia zaufanie do instytucji publicznych.
• Efektywniejsze wydawanie publicznych pieniędzy: System certyfikacji ma pomóc w wyborze najskuteczniejszych i najbardziej odpowiedzialnych wykonawców, minimalizując marnotrawstwo środków publicznych.