Zmienione zasady egzaminów i certyfikatów potwierdzających znajomość języka polskiego dla obcokrajowców

Niniejsza ustawa wprowadza szereg istotnych zmian w systemie certyfikacji znajomości języka polskiego jako obcego, co ma bezpośredni wpływ na osoby, które chcą oficjalnie potwierdzić swoje umiejętności językowe.

Co zmienia ustawa w praktyce?

• Nowe poziomy i grupy wiekowe: Ustawa jasno określa poziomy biegłości językowej (od A1 do C2) i dostosowuje je do dwóch grup wiekowych: osób, które ukończyły 16 lat, oraz tych, które nie ukończyły 16 lat przed przystąpieniem do egzaminu.
• Uznawanie edukacji zagranicznej: Wprowadzono możliwość uzyskania certyfikatu na podstawie ukończenia szkoły funkcjonującej w systemie oświaty innego państwa, prowadzącej nauczanie w języku polskim i posiadającej odpowiednie świadectwo dojrzałości.
• Certyfikaty i duplikaty: Za zdany egzamin wydawany będzie certyfikat z suplementem. W przypadku zniszczenia lub utraty certyfikatu, będzie można otrzymać duplikat. Za wydanie zarówno certyfikatu, jak i duplikatu pobierana jest opłata w wysokości 100 zł.
• Opłaty za egzaminy: Opłaty za przystąpienie do egzaminu będą ustalane przez podmioty uprawnione i nie mogą przekroczyć określonego procenta przeciętnego wynagrodzenia (od 4% do 9% w zależności od poziomu i grupy wiekowej).
• Elektroniczne wnioski: Wnioski o wydanie certyfikatu lub zaświadczenia można składać zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej za pośrednictwem systemu NAWA lub publicznej usługi doręczeń elektronicznych.
• Nowe procedury odwoławcze: Osoby, które nie zgadzają się z wynikiem egzaminu pisemnego, mogą złożyć wniosek o ponowne sprawdzenie i ocenę pracy, za dodatkową opłatą stanowiącą 20% maksymalnej opłaty egzaminacyjnej.
• Wzmocniony nadzór: Wprowadzono bardziej szczegółowe wymogi dla podmiotów organizujących egzaminy (uczelnie, inne instytucje) oraz dla samych egzaminatorów, co ma zapewnić wyższą jakość i rzetelność procesu certyfikacji. Komisja będzie również przeprowadzać wizytacje w placówkach egzaminacyjnych.

Kogo dotyczy?

Głównie cudzoziemców, którzy potrzebują oficjalnego potwierdzenia znajomości języka polskiego np. do podjęcia studiów, pracy lub w celu uzyskania obywatelstwa. Ustawa dotyczy także polskich i zagranicznych uczelni oraz innych instytucji prowadzących naukę języka polskiego i organizujących egzaminy certyfikacyjne, a także nauczycieli i egzaminatorów.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

Obywatele uzyskują prawo do bardziej przejrzystego procesu certyfikacji, możliwości ubiegania się o duplikat certyfikatu oraz wnioskowania o ponowne sprawdzenie pracy egzaminacyjnej. Obowiązkiem jest uiszczanie stosownych opłat za egzaminy, certyfikaty i ewentualne odwołania. Dla instytucji wprowadzono szereg obowiązków dotyczących jakości i organizacji egzaminów.

Od kiedy obowiązuje?

Większość przepisów ustawy wchodzi w życie 1 stycznia 2027 roku. Jednakże niektóre zmiany, dotyczące warunków wydawania certyfikatów na podstawie zagranicznej edukacji oraz danych zawartych we wnioskach, wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

• Większa pewność i przejrzystość: Uporządkowanie i cyfryzacja procesu składania wniosków oraz jasne określenie opłat i procedur powinny ułatwić życie osobom starającym się o certyfikat.
• Koszty do zaplanowania: Konieczność uiszczania opłat za certyfikat (100 zł) oraz ewentualnie za ponowne sprawdzenie egzaminu (20% opłaty egzaminacyjnej) to dodatkowe koszty, które trzeba uwzględnić.
• Ochrona danych: Ustawa precyzuje, jakie dane osobowe będą gromadzone w centralnej bazie danych dotyczącej egzaminów i certyfikatów, oraz jak długo będą przechowywane (np. dane osób, które zdały, przez 25 lat). To zapewnia większą ochronę informacji.
• Poprawa jakości: Bardziej rygorystyczne wymogi dla organizatorów i egzaminatorów mają zapewnić, że certyfikaty będą wiarygodnym potwierdzeniem znajomości języka.