Zmienione zasady przyznawania unijnych dotacji na rozwój rybołówstwa i ochronę wód

Niniejsze rozporządzenie wprowadza szereg zmian w zasadach przyznawania i wypłacania unijnych środków finansowych na działania związane ze zrównoważonym rybołówstwem oraz ochroną i odbudową żywych zasobów wodnych w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021-2027.

Kogo dotyczy i co się zmienia?

Ustawa dotyczy głównie instytucji państwowych oraz podmiotów zaangażowanych w rybołówstwo i ochronę środowiska wodnego. Konkretnie obejmuje:

• Głównego Inspektora Rybołówstwa Morskiego, Państwową Straż Rybacką oraz Społeczną Straż Rybacką (poprzez zarządy powiatów).
• Armatorów statków rybackich prowadzących rybołówstwo komercyjne.
• Przedsiębiorców działających na rynku rybnym.
• Instytuty badawcze realizujące operacje w zakresie ochrony środowiska.

Główne zmiany, które wpływają na powyższe grupy, to:

• Rozszerzenie zakresu wsparcia dla kontroli rybołówstwa: Sprecyzowano, że środki na utrzymanie statków patrolowych mogą pokrywać także koszty paliwa używanego do kontroli rybołówstwa morskiego.
• Większe możliwości wyposażenia Straży Rybackiej: Społeczna Straż Rybacka zyskała możliwość ubiegania się o dotacje na zakup nowoczesnego sprzętu, takiego jak fotopułapki, kamery terenowe z detektorami ruchu i trybem nocnym, łódki patrolowe, sonary, echosondy, radiotelefony, a także środki transportu i wyposażenie osobiste. Ma to na celu zwiększenie skuteczności ich działań kontrolnych.
• Doprecyzowanie beneficjentów pomocy: Jasno określono, które podmioty mogą ubiegać się o pomoc na konkretne działania kontrolne. Wprowadzono konieczność weryfikacji statutów i regulaminów Straży Rybackich, aby potwierdzić ich uprawnienia do realizacji zadań, na które ubiegają się o fundusze.
• Wsparcie dla migracji węgorza europejskiego: Wprowadzono zupełnie nowy obszar wsparcia – działania na rzecz migracji węgorza europejskiego. Pomoc dla instytutów badawczych może wynosić do 100% zwrotu kosztów kwalifikowalnych lub być przyznawana w formie stawek jednostkowych (110 zł za każdy kilogram odłowionego żywego węgorza srebrzystego o długości powyżej 65 cm). Środki te mogą być przeznaczone na wynajem transportu dla ryb, zarybianie, znakowanie, monitoring migracji, a także pokrycie wynagrodzeń i delegacji.
• Nowe wymogi dokumentacyjne: Wprowadzono obowiązek przedkładania dodatkowych dokumentów przy ubieganiu się o pomoc, takich jak kopie regulaminów i statutów straży, pozwolenia na połowy do badań naukowych, szczegółowe rozliczenia kosztów paliwa dla statków patrolowych, dokumenty potwierdzające odbiór żywych węgorzy, protokoły zarybień oraz sprawozdania z działań wspierających migrację węgorza.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Bezpośrednio, przeciętny obywatel nie odczuje tych zmian, jednak mogą one mieć pośrednie, pozytywne skutki:

• Poprawa bezpieczeństwa na wodach: Lepsze wyposażenie i finansowanie Państwowej oraz Społecznej Straży Rybackiej może przyczynić się do skuteczniejszej walki z kłusownictwem i nielegalnym połowem ryb, co przekłada się na lepszą ochronę zasobów naturalnych.
• Ochrona środowiska: Wsparcie dla działań ratujących węgorza europejskiego jest istotne dla zachowania bioróżnorodności i równowagi ekosystemów wodnych, co wpływa na ogólny stan środowiska w Polsce.
• Zrównoważone rybołówstwo: Dzięki funduszom unijnym, polskie rybołówstwo może rozwijać się w bardziej ekologiczny i zrównoważony sposób, co jest korzystne dla przyszłych pokoleń.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, czyli od 15 maja 2026 r. Zasady dotyczące wniosków o pomoc, które zostały złożone i nie zostały jeszcze rozpatrzone przed tą datą, będą stosowane w dotychczasowym brzmieniu, z wyjątkiem jednego przepisu dotyczącego kontroli rybołówstwa, który stosuje się już w zmienionym kształcie.