Zmiany w przepisach dotyczących przesyłania danych firm do Europejskiego Punktu Dostępu

Niniejsza ustawa ma za zadanie wdrożenie na gruncie prawa polskiego przepisów związanych z utworzeniem Europejskiego Pojedynczego Punktu Dostępu (ESAP). Jest to unijna inicjatywa, która stworzy centralną, cyfrową bazę danych, gromadzącą publicznie dostępne informacje finansowe, dotyczące rynków kapitałowych i zrównoważonego rozwoju od firm działających w całej Unii Europejskiej.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa nowelizuje kilkanaście kluczowych aktów prawnych, w tym ustawy o rachunkowości, o Krajowym Rejestrze Sądowym, Prawo bankowe, o funduszach inwestycyjnych, o ofercie publicznej, o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, o działalności ubezpieczeniowej oraz o biegłych rewidentach. Główne zmiany polegają na nałożeniu na wiele podmiotów obowiązku przekazywania określonych informacji do odpowiednich polskich organów nadzoru, które następnie będą je udostępniać w ESAP.

W praktyce oznacza to, że:

• Firmy, w tym zwłaszcza jednostki duże i spółki publiczne, instytucje finansowe (banki, fundusze inwestycyjne, domy maklerskie, zakłady ubezpieczeń) oraz firmy audytorskie będą musiały przygotowywać i przesyłać swoje raporty i dokumenty w specjalnych, ustandaryzowanych formatach cyfrowych, które mogą być łatwo odczytywane przez maszyny (tzw. formaty umożliwiające ekstrakcję danych lub nadające się do odczytu maszynowego). Będzie to dotyczyć między innymi:
  • rocznych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych,
  • sprawozdań z działalności i sprawozdań zrównoważonego rozwoju,
  • sprawozdań z badania i atestacji,
  • informacji o płatnościach na rzecz administracji publicznej,
  • informacji o nałożonych sankcjach administracyjnych.
• Do każdej przekazywanej informacji będzie trzeba dołączyć metadane, czyli dodatkowe dane opisujące dokument, takie jak nazwa firmy, jej unikalny identyfikator podmiotu prawnego, kategoria wielkości, sektor przemysłu oraz rodzaj informacji. Dzięki temu dane w ESAP będą łatwiejsze do wyszukiwania i analizowania.
• Polskie organy nadzoru (np. Krajowy Rejestr Sądowy, Komisja Nadzoru Finansowego, Bankowy Fundusz Gwarancyjny, Krajowa Rada Biegłych Rewidentów) staną się punktami zbierającymi dane, które będą odpowiedzialne za odbieranie tych informacji od firm i przesyłanie ich do ESAP.

Kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców i instytucji finansowych działających w Polsce, które są objęte regulacjami unijnymi dotyczącymi sprawozdawczości. Obejmuje to m.in. spółki notowane na giełdzie, banki, fundusze inwestycyjne, zakłady ubezpieczeń, firmy maklerskie i audytorskie. Pośrednio beneficjentami tych zmian będą inwestorzy i obywatele, którzy uzyskają ujednolicony i łatwiejszy dostęp do rzetelnych danych o firmach z całej UE, co ułatwi podejmowanie decyzji inwestycyjnych i zwiększy przejrzystość rynku.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu, jednak większość kluczowych przepisów dotyczących ESAP będzie wprowadzana etapami:

• Niektóre przepisy (Art. 9 pkt 1 i pkt 2 w zakresie art. 92a, art. 92e i art. 92f) zaczną obowiązywać 10 lipca 2026 r.
• Inne ważne regulacje, w tym zmiany w ustawie o rachunkowości dotyczące przekazywania informacji do ESAP (Art. 1 pkt 3, Art. 2), wejdą w życie 10 stycznia 2028 r.
• Jeszcze inne, liczne przepisy (m.in. Art. 3-6, części Art. 7, Art. 8, Art. 10, Art. 11, części Art. 12, Art. 13-17) zaczną obowiązywać 10 stycznia 2030 r.

Co istotne, obowiązek przekazywania informacji do ESAP (zgodnie z Art. 18 ustawy) ma zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2026 r. Oznacza to, że pierwsze raporty za rok obrotowy 2027 będą przesyłane do ESAP w 2028 roku.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:
Dla przeciętnego obywatela i małego inwestora główną konsekwencją będzie znacznie łatwiejszy i bardziej przejrzysty dostęp do informacji o dużych firmach i instytucjach finansowych działających w Europie. Będzie można w jednym miejscu znaleźć i porównać dane finansowe, sprawozdania i inne dokumenty w jednolitym formacie, co może ułatwić analizę i podejmowanie decyzji finansowych, a także zwiększy zaufanie do rynku kapitałowego.