Zasady przyznawania punktów za publikacje naukowe i czasopisma

Niniejsze rozporządzenie wprowadza szczegółowe zasady tworzenia i aktualizowania wykazów wydawnictw publikujących recenzowane monografie naukowe oraz wykazów czasopism naukowych i recenzowanych materiałów z międzynarodowych konferencji. Jego głównym celem jest usystematyzowanie sposobu oceniania dorobku naukowego.

Kogo dotyczy ustawa?

Akt prawny ma bezpośredni wpływ na całe polskie środowisko akademickie. Dotyczy przede wszystkim:

• Naukowców i badaczy: Punkty przyznawane wydawnictwom, czasopismom i materiałom konferencyjnym, w których publikują, są kluczowe dla ich oceny dorobku naukowego, awansów zawodowych oraz dla pozyskiwania finansowania na badania.
• Uczelni i instytucji naukowych: Ogólna liczba punktów za publikacje ich pracowników wpływa na ewaluację jednostek naukowych, co bezpośrednio przekłada się na wysokość otrzymywanych środków z budżetu państwa.
• Wydawnictw naukowych i redakcji czasopism: Muszą one spełniać określone, wysokie standardy etyczne i naukowe, aby ich publikacje mogły zostać uwzględnione na listach i otrzymać punkty, co zachęca do stałego podnoszenia jakości.

Co zmienia ustawa w praktyce i jakie wprowadza obowiązki?

Rozporządzenie precyzuje proces, w którym Komisja Ewaluacji Nauki (KEN) tworzy projekty wykazów, a następnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego je zatwierdza. Określa szczegółowe kryteria oceny:

• Dla wydawnictw monografii naukowych: Ocenie podlegają standardy etyczne i naukowe, procedura recenzowania, a także wkład w rozwój nauki krajowej lub światowej oraz polityka wydawnicza.
• Dla czasopism naukowych i materiałów z konferencji: Ocena jest dwuetapowa. Najpierw dokonuje się oceny bibliometrycznej (na podstawie wskaźników cytowań z międzynarodowych baz danych, takich jak Scopus czy Web of Science), a następnie eksperci dokonują oceny jakościowej. Brane są pod uwagę takie aspekty jak znaczenie dla rozwoju dyscypliny, poziom merytoryczny artykułów, umiędzynarodowienie czasopisma czy wkład w popularyzację polskiej nauki i kultury.

Punkty i ich znaczenie

Zarówno wydawnictwa, jak i czasopisma otrzymują określoną liczbę punktów (np. 80, 140, 200 punktów dla wydawnictw czy od 20 do 200 punktów dla czasopism, w zależności od spełnianych kryteriów i wartości centylowej wskaźników wpływu). KEN może podwyższyć lub obniżyć punktację, jeśli uzna, że nie odzwierciedla ona rzeczywistej pozycji naukowej, np. w przypadku nierzetelnych praktyk publikacyjnych.

Kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jednocześnie traci moc poprzednie rozporządzenie z 2018 roku w tej samej sprawie, co oznacza, że od wejścia w życie niniejszego aktu, dotychczasowe zasady przestają obowiązywać.