Zmiana zasad pobierania opłat od producentów i importerów za urządzenia i nośniki służące do nagrywania.

To rozporządzenie wprowadza istotne zmiany w systemie pobierania specjalnych opłat, często nazywanych „opłatą reprograficzną” lub „opłatą od czystych nośników”. Opłaty te są pobierane od producentów i importerów urządzeń elektronicznych oraz nośników danych, a ich głównym celem jest wynagradzanie twórców za to, że ich dzieła są kopiowane przez ludzi do użytku prywatnego. Oznacza to, że kupując smartfon, komputer, tablet czy płytę, część ceny produktu trafia do artystów, muzyków, filmowców czy pisarzy, aby zrekompensować im straty wynikające z prywatnego kopiowania ich twórczości.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Najważniejszą zmianą jest nowy, zaktualizowany wykaz urządzeń i nośników, od których pobierane są te opłaty, oraz nowe stawki procentowe tych opłat. Na liście produktów objętych opłatą znajdziemy wiele popularnych urządzeń cyfrowych, w tym:

• Smartfony i tablety (z wbudowaną pamięcią od 32 GB)
• Komputery stacjonarne i przenośne
• Telewizory i dekodery telewizyjne z wbudowaną pamięcią lub funkcją nagrywania
• Cyfrowe odtwarzacze audio i audio-video
• Dyski twarde (wewnętrzne i zewnętrzne) oraz karty pamięci zewnętrzne (np. pendrive'y)
• Płyty CD, DVD i Blu-ray
• Kopiarki, skanery i drukarki (w tym urządzenia wielofunkcyjne)
• Papier formatu A3 i A4

Rozporządzenie precyzuje, jaki procent ceny netto sprzedaży danego urządzenia lub nośnika stanowi opłata. Dla większości smartfonów, tabletów czy komputerów jest to 1% ceny, a dla papieru A3 i A4 – 0,75%. Chociaż opłaty te są formalnie płacone przez producentów i importerów, w praktyce są one wliczone w cenę produktu, co oznacza, że to my, jako konsumenci, ostatecznie je pokrywamy. Warto jednak podkreślić, że dla większości produktów są to niewielkie kwoty.

Kogo dotyczy i kto korzysta?

Ustawa dotyczy bezpośrednio producentów i importerów wymienionych urządzeń i nośników, którzy mają obowiązek odprowadzania tych opłat. Pośrednio dotyczy każdego obywatela, który kupuje wspomniane produkty, ponieważ opłata jest częścią ich ceny.

Beneficjentami tego systemu są twórcy, artyści wykonawcy, producenci fonogramów/wideogramów oraz wydawcy. Zebrane pieniądze nie trafiają do budżetu państwa, lecz są przekazywane do organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, takich jak ZAiKS, SAWP, ZPAV, SFP, ZASP, Copyright Polska czy KOPIPOL. To one zajmują się podziałem środków między uprawnionych, w zależności od rodzaju wykorzystania (np. część „audio” dla twórców muzyki, część „wideo” dla twórców filmowych, „reprografia” dla twórców i wydawców treści kopiowanych na papierze).

Kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jego ogłoszenia, co oznacza, że zacznie obowiązywać mniej więcej w listopadzie 2026 roku.