Nowe, jednolite zasady dotyczące środków ochrony roślin

Niniejsze obwieszczenie Marszałka Sejmu ma na celu przedstawienie jednolitego tekstu ustawy o środkach ochrony roślin, co oznacza, że wszystkie wcześniejsze zmiany zostały włączone do jednego, spójnego dokumentu. Tekst ten odzwierciedla stan prawny na dzień 21 kwietnia 2026 r., co znacznie ułatwia zapoznanie się z aktualnymi przepisami bez konieczności przeglądania wielu osobnych aktów prawnych.

Co zmienia ustawa w praktyce

Ustawa reguluje kompleksowo kwestie związane z wprowadzaniem do obrotu, stosowaniem i kontrolą środków ochrony roślin (potocznie pestycydów). Wprowadzone zmiany, w tym te dotyczące uproszczenia procedur administracyjnych i wsparcia przedsiębiorczości, mają na celu ułatwienie działalności gospodarczej przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów bezpieczeństwa. Kluczowe obszary to:

• Procedury zezwoleń i pozwoleń: Ustanawia zasady uzyskiwania zezwoleń na wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu, pozwoleń na handel równoległy oraz pozwoleń na prowadzenie badań. Wprowadzono rozwiązania mające na celu skrócenie czasu oczekiwania na niektóre decyzje, np. w przypadku pozwoleń na prowadzenie badań (załatwienie milczące, jeśli decyzja nie zostanie wydana w ciągu 30 dni).
• Regulacje dla sprzedawców: Podmioty sprzedające środki ochrony roślin (przedsiębiorcy) muszą być wpisane do specjalnego rejestru. Mają obowiązek zapewnić, aby osoby sprzedające te środki były odpowiednio przeszkolone i udzielały nabywcom profesjonalnym wymaganych informacji. Wprowadzono też szczegółowe zasady dotyczące sprzedaży środków do fumigacji (wymóg faktury z danymi nabywcy, prowadzenie ewidencji).
• Zasady stosowania: Środki ochrony roślin muszą być stosowane w sposób bezpieczny dla ludzi, zwierząt i środowiska. Zakazane jest stosowanie niektórych środków w miejscach takich jak place zabaw, szkoły, szpitale czy obszary uzdrowisk. Określono warunki stosowania z użyciem sprzętu agrolotniczego (lotniczego) oraz naziemnego, w tym wymogi dotyczące minimalnych odległości od wrażliwych miejsc i obiektów oraz warunków atmosferycznych.
• Kontrola i kary: Ustawa przewiduje szereg sankcji finansowych i zakazów działalności za nieprzestrzeganie przepisów, np. za nielegalną reklamę, sprzedaż bez zezwolenia, niewłaściwe przechowywanie lub stosowanie, czy brak odpowiedniej dokumentacji. Kontrole przeprowadzają wojewódzcy inspektorzy ochrony roślin.
• Integrowana produkcja roślin: Promuje stosowanie integrowanej ochrony roślin i integrowanej produkcji roślin, jako metody minimalizujące ryzyko dla zdrowia i środowiska. Ustanowiono system certyfikacji dla producentów stosujących te metody, co potwierdza wysoką jakość i bezpieczeństwo produktów.
• Szkolenia: Określa wymagania dotyczące szkoleń dla osób zajmujących się sprzedażą, doradztwem, stosowaniem oraz badaniem sprawności technicznej sprzętu do ochrony roślin. Prowadzone są rejestry osób przeszkolonych.

Kogo dotyczy

Ustawa dotyczy szerokiego grona podmiotów i osób fizycznych, w tym przede wszystkim:

• Rolników i innych użytkowników profesjonalnych (np. leśników, firm zajmujących się utrzymaniem zieleni), którzy stosują środki ochrony roślin.
• Przedsiębiorców zajmujących się produkcją, importem, konfekcjonowaniem, wprowadzaniem do obrotu (sprzedażą) środków ochrony roślin.
• Podmiotów świadczących usługi w zakresie doradztwa, szkoleń oraz badań sprawności technicznej sprzętu do stosowania środków ochrony roślin.
• Konsumentów i wszystkich obywateli, poprzez ochronę zdrowia i środowiska przed negatywnymi skutkami nieprawidłowego stosowania pestycydów. Dotyczy to także zakazu sprzedaży niektórych środków ochrony roślin dla użytkowników nieprofesjonalnych.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza

• Obowiązki: Producenci i dystrybutorzy muszą uzyskiwać zezwolenia, prowadzić dokumentację i poddawać się kontrolom. Użytkownicy profesjonalni są zobowiązani do szkoleń, stosowania integrowanej ochrony roślin i prowadzenia ewidencji zabiegów. Sprzęt do stosowania musi być regularnie kontrolowany.
• Prawa: Producenci roślin mają prawo do uzyskania certyfikatu integrowanej produkcji, co może wyróżniać ich produkty na rynku. Obywatele mają prawo do ochrony zdrowia i środowiska przed niekontrolowanym użyciem środków ochrony roślin.

Od kiedy obowiązuje

Jednolity tekst ustawy uwzględnia stan prawny na 21 kwietnia 2026 r. Niektóre zmiany, takie jak uproszczenia procedur administracyjnych dla przedsiębiorców (np. milczące załatwienie sprawy pozwolenia na badania), weszły w życie w lutym i marcu 2026 r. Sama ustawa o środkach ochrony roślin pochodzi z 2013 roku, ale jest stale aktualizowana nowelizacjami.