Nowe przepisy o ekologicznych paliwach dla samolotów

Niniejsza ustawa wprowadza do polskiego prawa unijne regulacje dotyczące zrównoważonych paliw lotniczych (SAF), znane jako rozporządzenie ReFuelEU Aviation. Jej głównym celem jest stopniowe zwiększanie wykorzystania paliw bardziej przyjaznych dla środowiska w lotnictwie, co ma przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa nakłada konkretne obowiązki na linie lotnicze (operatorów statków powietrznych) oraz dostawców paliw lotniczych działających na terenie Polski. Będą oni musieli zapewnić, że tankowane samoloty będą korzystać z paliw z określonym minimalnym udziałem SAF. Wprowadza się system monitorowania i raportowania, a za niedostosowanie się do nowych wymagań przewidziane są kary finansowe.

Kogo dotyczy?

• Podróżnych: Chociaż ustawa nie wpływa bezpośrednio na podróżnych, mogą oni pośrednio odczuć jej skutki w postaci potencjalnie wyższych cen biletów lotniczych. Wynika to z faktu, że produkcja i dystrybucja SAF jest obecnie droższa niż tradycyjnego paliwa, a te koszty mogą zostać częściowo przeniesione na pasażerów. W dłuższej perspektywie ma to jednak prowadzić do czystszego transportu lotniczego.
• Linii lotniczych: Będą musiały stopniowo zwiększać udział zrównoważonych paliw w swoich samolotach. Mają obowiązek raportować dane i przechowywać dokumenty dotyczące paliw przez 5 lat. Mogą ubiegać się o tymczasowe zwolnienia z tych obowiązków w uzasadnionych przypadkach.
• Firm paliwowych: Odpowiedzialne za dostarczanie SAF na unijne lotniska w Polsce oraz za przekazywanie wymaganych informacji. Ich działalność również będzie nadzorowana.
• Zarządzających lotniskami: Muszą współpracować w zakresie udostępniania informacji o dostawach paliwa i mogą zostać zobowiązani do podejmowania działań wspierających dostępność SAF.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Obowiązek stosowania SAF: Linie lotnicze muszą tankować paliwo z coraz większym udziałem zrównoważonych paliw. Dostawcy paliw mają obowiązek je dostarczać.
• Nadzór: Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) będzie nadzorował przestrzeganie przepisów przez linie lotnicze i zarządzających lotniskami, a Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) będzie odpowiedzialny za nadzór nad dostawcami paliw. Obie instytucje będą nakładać kary za nieprzestrzeganie przepisów.
• Kary finansowe: Za nieprzestrzeganie obowiązku użycia SAF grożą wysokie kary pieniężne. Przykładowo, linia lotnicza, która nie spełni wymaganego udziału SAF, zapłaci karę dwukrotnie przewyższającą różnicę w cenie między SAF a zwykłym paliwem, pomnożoną przez brakującą ilość SAF. Kary przewidziano także za brak raportowania czy podawanie fałszywych informacji.
• Środowisko i finanse: Wpływy z kar związanych z SAF trafią do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który przeznaczy je na rozwój i badania nad produkcją zrównoważonych paliw lotniczych w Polsce.

Od kiedy obowiązuje?

Większość przepisów weszła w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw (czyli prawdopodobnie pod koniec maja 2026 r.). Należy jednak pamiętać, że niektóre z kluczowych kar finansowych (dotyczące niespełnienia minimalnego udziału SAF przez linie lotnicze i dostawców paliw) oraz przepisy dotyczące ich obliczania zaczną obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2027 roku.