Zasady sprawdzania i zatwierdzania urządzeń pomiarowych w Polsce

Ten dokument to obwieszczenie, które przedstawia jednolity tekst rozporządzenia dotyczącego prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych. Oznacza to, że zbiera on wszystkie dotychczasowe zmiany w jednym, spójnym dokumencie, ułatwiając zrozumienie obowiązujących przepisów.

Co to jest i kogo dotyczy?

Rozporządzenie szczegółowo określa, jakie zasady obowiązują przy zatwierdzaniu i legalizowaniu (czyli sprawdzaniu i potwierdzaniu dokładności) różnego rodzaju urządzeń mierzących. Dotyczy to sprzętu używanego w miejscach, gdzie precyzyjny pomiar jest kluczowy, takich jak:

• Wagi (np. w sklepach, na targowiskach)
• Liczniki mediów (gazu, prądu, wody, ciepła) w domach i firmach
• Taksometry w taksówkach
• Manometry do opon w serwisach
• Urządzenia do pomiaru prędkości pojazdów

Przepisy te mają zastosowanie przede wszystkim do producentów, importerów i użytkowników takich przyrządów pomiarowych, czyli do przedsiębiorców, firm usługowych i dostawców mediów. Pośrednio dotyczą każdego obywatela, który korzysta z usług lub kupuje produkty, gdzie pomiar odgrywa rolę (np. rachunki za prąd, zakup produktów na wagę).

Co zmienia ustawa w praktyce?

Dokument precyzuje wiele kwestii praktycznych:

• Zatwierdzanie typów przyrządów: Określa, jak producenci lub ich przedstawiciele muszą ubiegać się o zatwierdzenie danego typu (modelu) urządzenia. Wnioski wymagają szczegółowej dokumentacji technicznej, a niekiedy nawet dostarczenia egzemplarza urządzenia do badań przez Główny Urząd Miar.
• Legalizacja przyrządów: Szczegółowo opisuje procedury legalizacji pierwotnej (pierwsze sprawdzenie) i ponownej (okresowe badania). Wnioski o legalizację można składać pisemnie, ustnie lub elektronicznie.
• Okresy ważności legalizacji: Ustala, jak długo legalizacja jest ważna dla poszczególnych typów urządzeń. Przykładowo:
  • Manometry do opon pojazdów mechanicznych: 2 lata
  • Liczniki energii elektrycznej (indukcyjne): 15 lat (inne: 8 lat, zdalnego odczytu: 12 lat)
  • Gazomierze (miechowe): 10 lat (pozostałe: 5 lat)
  • Wodomierze i ciepłomierze: 5 lat
    Po upływie terminu urządzenie musi być ponownie zalegalizowane, aby mogło być legalnie używane.
• Cechy legalizacji: Określone są wzory specjalnych znaków (cech) umieszczanych na przyrządach, które potwierdzają ich legalizację oraz identyfikują organ lub podmiot, który ją przeprowadził.
• Legalizacja metodą statystyczną: Dla dużej liczby jednorodnych przyrządów (np. liczników, ciepłomierzy) możliwe jest przeprowadzenie legalizacji ponownej na podstawie kontroli wyrywkowej całej partii, co usprawnia proces.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Dla przedsiębiorców: Obowiązek zapewnienia, że wszystkie używane przyrządy pomiarowe podlegające kontroli metrologicznej posiadają ważną legalizację i są zgodne z zatwierdzonym typem. Należy terminowo zgłaszać urządzenia do ponownej legalizacji oraz przechowywać i udostępniać świadectwa legalizacji na żądanie kontrolujących organów.
• Dla obywateli: Prawo do oczekiwania, że pomiary dokonywane przez przedsiębiorców lub instytucje publiczne są dokładne i wiarygodne, ponieważ używane urządzenia zostały poddane państwowej kontroli.

Od kiedy obowiązuje?

Samo obwieszczenie, które ogłasza jednolity tekst, weszło w życie 23 kwietnia 2026 r. (dzień po ogłoszeniu). Należy jednak pamiętać, że konkretne przepisy, które wchodzą w skład ujednoliconego tekstu, były wprowadzane wcześniej, np. niektóre z nich obowiązywały już od 1 stycznia 2024 r.