Nowe przepisy dla bezpiecznej żeglugi i morskich farm wiatrowych

Niniejsze obwieszczenie z 27 marca 2026 r. ogłasza jednolity tekst ustawy o bezpieczeństwie morskim z 2011 roku. Oznacza to, że jest to zaktualizowana wersja prawa, która uwzględnia wszystkie zmiany wprowadzone do ustawy do 18 marca 2026 r. oraz te, które wchodzą w życie w późniejszych terminach. Głównym celem ustawy jest zapewnienie bezpieczeństwa na morzu, co obejmuje ochronę życia ludzkiego, mienia oraz środowiska morskiego.

Co zmienia ustawa i kogo dotyczy w praktyce?

Ustawa reguluje szereg kwestii mających wpływ na każdego, kto korzysta z polskich obszarów morskich, prowadzi działalność gospodarczą na morzu lub podróżuje statkami. Kluczowe obszary to:

• Bezpieczeństwo statków i ich załóg: Ustawa szczegółowo określa wymagania dotyczące budowy statków, ich stałych urządzeń i wyposażenia. Wprowadza również zasady inspekcji (wstępnych, rocznych, doraźnych, ponownych), które mają na celu potwierdzenie zgodności z krajowymi i międzynarodowymi standardami bezpieczeństwa. Inspekcje te przeprowadzają dyrektorzy urzędów morskich lub, w przypadku obcych statków, inspekcje państwa portu. W razie poważnych uchybień statek może zostać zatrzymany lub otrzymać zakaz wejścia do portu, co wiąże się z karami pieniężnymi i opóźnieniami.

• Kwalifikacje marynarzy i pilotów: Ustawa precyzuje, jakie kwalifikacje i szkolenia są niezbędne do zajmowania stanowisk na statkach morskich, rybackich czy jachtach komercyjnych. Wymagane są odpowiednie dyplomy, świadectwa i zezwolenia, a także regularne egzaminy. Podmioty prowadzące szkolenia muszą spełniać określone kryteria i podlegać audytom.

• Bezpieczna żegluga: Przepisy regulują ruch statków na polskich wodach, w tym obowiązki kapitanów dotyczące zgłaszania wszelkich zdarzeń morskich, informacji o osobach na pokładzie (np. liczba pasażerów na statkach pasażerskich i jachtach komercyjnych) oraz danych dotyczących przewożonych ładunków masowych, kontenerów i towarów niebezpiecznych. Wprowadzono m.in. obowiązek weryfikacji masy brutto kontenera (VGM) przed załadunkiem na statek, za co odpowiada załadowca. Nieprawidłowości w tym zakresie mogą skutkować zakazem załadunku.

• Morskie farmy wiatrowe: To stosunkowo nowy element w polskim prawie morskim. Ustawa wprowadza szczegółowe wymogi bezpieczeństwa dla budowy, eksploatacji i likwidacji morskich farm wiatrowych. Wytwórcy energii (operatorzy farm) są zobowiązani do sporządzania i uzyskiwania zatwierdzenia dla szeregu ekspertyz (np. nawigacyjnych, wpływu na łączność, obronność państwa, środowisko) oraz planów ratowniczych i zwalczania zanieczyszczeń. Elementy farm wiatrowych, takie jak turbiny czy stacje elektroenergetyczne, mogą być udostępniane służbom ratowniczym lub wojskowym w celu instalacji niezbędnych urządzeń lub realizacji zadań związanych z bezpieczeństwem.

• Ratowanie życia na morzu (SAR): Ustawa określa strukturę i zadania Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa (SAR), w tym rolę ochotniczych drużyn ratowniczych i zasady ich działania. Każdy, kto uzyska informację o zagrożeniu życia na morzu, ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia odpowiednich służb.

Od kiedy obowiązuje?

Obwieszczenie dotyczy jednolitego tekstu ustawy, co oznacza, że już wcześniej obowiązywała, a teraz została uaktualniona. Niektóre z najnowszych zmian, dotyczące m.in. morskich farm wiatrowych, zostały wprowadzone ustawą z 9 października 2025 r. i wchodzą w życie w różnych terminach: część z nich dzień po ogłoszeniu obwieszczenia, inne 30 grudnia 2025 r., 1 stycznia 2026 r. lub 20 października 2026 r. W praktyce oznacza to, że część nowych wymogów jest już w mocy, a część wejdzie w życie w najbliższych miesiącach.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

• Zwiększone bezpieczeństwo podróży: Bardziej rygorystyczne kontrole statków i kwalifikacji załóg przyczyniają się do bezpieczniejszych rejsów pasażerskich i turystycznych.
• Lepsza ochrona środowiska: Przepisy dotyczące przewozu ładunków niebezpiecznych, kontenerów oraz bezpieczeństwa morskich farm wiatrowych mają na celu zminimalizowanie ryzyka zanieczyszczeń.
• Jasne zasady: Zarówno dla profesjonalistów morskich, jak i dla właścicieli jachtów czy operatorów morskich farm wiatrowych, ustawa określa klarowne prawa i obowiązki, co sprzyja transparentności i przewidywalności działań na morzu.