Zmiany w prawie energetycznym: nowa oferta umów na prąd, ułatwienia w podłączaniu do sieci i większa ochrona konsumentów

Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. wprowadza kompleksowe zmiany w prawie energetycznym i kilku innych powiązanych ustawach, mające na celu dostosowanie polskiego rynku energii do rosnących potrzeb i regulacji unijnych. Główne obszary zmian to:

Nowe zasady dla konsumentów energii

• Umowy ze stałą ceną energii: Sprzedawcy energii elektrycznej, obsługujący co najmniej 200 tysięcy odbiorców, będą musieli obowiązkowo oferować umowy sprzedaży energii elektrycznej ze stałą ceną (tzw. umowa kompleksowa z gwarancją stałej ceny) na co najmniej 12 miesięcy. Taka umowa zapewni, że warunki, w tym ceny i dodatkowe opłaty (z wyjątkiem podatków i opłat nieustalanych przez sprzedawcę), pozostaną niezmienione przez cały okres jej obowiązywania. Sprzedawca nie będzie mógł wypowiedzieć takiej umowy przedwcześnie, ani uniemożliwiać korzystania z usług elastyczności.
• Transparentność ofert: Sprzedawcy będą musieli w jasny i zrozumiały sposób informować konsumentów o kosztach, korzyściach i ryzykach związanych z różnymi rodzajami umów (dynamiczne, ze stałą ceną, kompleksowe), w tym o składnikach ceny, jej charakterze (stała, zmienna, dynamiczna) oraz danych kontaktowych.
• Wielokrotne punkty poboru: Odbiorcy końcowi będą mogli posiadać więcej niż jedną umowę na prąd oraz więcej niż jeden punkt poboru energii w ramach istniejącego przyłącza, pod warunkiem, że łączna moc nie przekroczy mocy przyłączeniowej.
• Wsparcie dla osób zagrożonych ubóstwem energetycznym: Zmienione zostały kryteria kwalifikacji do programów wsparcia. Osoba będzie uznana za zagrożoną ubóstwem energetycznym, jeśli jej miesięczne dochody są niskie (np. 75% minimalnego wynagrodzenia dla gospodarstwa 1-osobowego) LUB wydatki na energię stanowią co najmniej 10% dochodów LUB zamieszkuje w budynku o niskiej efektywności energetycznej (należącym do 43% najmniej efektywnych energetycznie).

Ułatwienia w podłączaniu do sieci i magazynowaniu energii

• Elastyczne i konfigurowalne przyłącza: Wprowadzono nowe rodzaje umów o przyłączenie do sieci – elastyczne i konfigurowalne. Pozwalają one na podłączenie do sieci, nawet jeśli pełne, nieograniczone przyłączenie nie jest od razu możliwe, np. z czasowymi ograniczeniami we wprowadzaniu lub poborze energii. Ograniczenia te mogą być zmienne w czasie i zależeć od warunków pracy sieci.
• Zaliczki i opłaty za przyłączenie: Określono nowe wysokości zaliczek i opłat za złożenie wniosku o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej, zróżnicowane w zależności od mocy przyłączeniowej. Wprowadzono też zabezpieczenia wykonania zobowiązań, które mogą być w formie kaucji, gwarancji bankowej/ubezpieczeniowej lub poręczenia spółki.
• Automatyczne wygasanie umów: Umowy o przyłączenie mogą wygasać z mocy prawa, jeśli podmiot ubiegający się o przyłączenie nie uzyska odpowiednich pozwoleń na budowę w określonych terminach (np. 24, 36, 60 miesięcy). Przewidziano jednak wyjątki dla sytuacji niezależnych od inwestora, takich jak klęski żywiołowe, wojna, problemy z łańcuchem dostaw czy długotrwałe procedury administracyjne.
• Promocja oszczędzania energii: Sprzedawcy i operatorzy sieci będą musieli promować racjonalne zużycie energii w gospodarstwach domowych, np. poprzez informowanie o metodach oszczędzania, nietypowo wysokim zużyciu oraz możliwościach samodzielnego odczytu liczników.
• Inteligentne liczniki gazu: W nowych budynkach i podczas wymiany liczników, jeśli jest to technicznie i ekonomicznie uzasadnione, będą instalowane inteligentne liczniki wskazujące rzeczywiste zużycie gazu. Dane z nich będą przetwarzane w celu rozliczeń, bezpieczeństwa sieci i wykrywania nieprawidłowości.
• Działalność bez koncesji (przejściowo): Umożliwiono wytwarzanie lub magazynowanie energii elektrycznej bez pełnej koncesji przez określony czas (maksymalnie 12 miesięcy lub do uzyskania koncesji), pod pewnymi warunkami i za opłatą.

Wzmocnienie bezpieczeństwa rynku i kary

• Walka z manipulacjami na rynku: Zwiększono uprawnienia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) do kontroli i nakładania kar za manipulacje na hurtowym rynku energii (naruszenia rozporządzenia REMIT). Wprowadzono wyższe kary finansowe dla osób fizycznych i podmiotów, a także kary więzienia za poważne przestępstwa.
• Raporty o elastyczności: Operatorzy systemów przesyłowych będą musieli przedkładać URE raporty dotyczące elastyczności systemu, a operatorzy systemów dystrybucyjnych (DSO) – plany rozwoju uwzględniające inwestycje w infrastrukturę do ładowania pojazdów elektrycznych oraz odnawialnych źródeł energii, którym wcześniej odmówiono przyłączenia.

Wejście w życie

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z pewnymi wyjątkami. Część przepisów, np. dotyczących nowych opłat za przyłączenie i zabezpieczeń, wchodzi w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia, aby dać czas na dostosowanie się.