Zaktualizowane przepisy Kodeksu Postępowania Karnego

O czym jest to obwieszczenie?

To obwieszczenie Marszałka Sejmu informuje o opublikowaniu ujednoliconego, czyli kompletnego i aktualnego tekstu Kodeksu Postępowania Karnego (KPK). Oznacza to, że zebrano w nim wszystkie zmiany, które weszły w życie lub zostały uchwalone do 16 marca 2026 roku, co znacznie ułatwia korzystanie z przepisów, eliminując potrzebę przeszukiwania wielu wcześniejszych nowelizacji.

Co najważniejsze zmienia się dla obywatela?

1. Cyfryzacja i komunikacja z sądem: Wprowadzono i ujednolicono przepisy dotyczące elektronicznego składania pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego oraz wykorzystania adresów do doręczeń elektronicznych. Oznacza to, że wiele czynności, takich jak składanie wniosków czy otrzymywanie orzeczeń, będzie mogło odbywać się drogą cyfrową. Jest to krok w stronę przyspieszenia i ułatwienia dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Warto jednak pamiętać, że niektóre z tych zmian mają wejść w życie w późniejszym terminie (np. 1 października 2029 r.).

2. Międzynarodowa współpraca w sprawach karnych: Ustawa szczegółowo reguluje zasady współpracy z państwami Unii Europejskiej, w tym procedury związane z europejskim nakazem aresztowania, europejskim nakazem dochodzeniowym oraz przekazywaniem orzeczeń do wykonania. Ma to bezpośrednie konsekwencje dla osób, wobec których toczy się postępowanie karne poza granicami Polski lub które są poszukiwane na podstawie europejskich nakazów. Wprowadzono też nowe zasady dotyczące współpracy z Prokuraturą Europejską.

3. Wzmocnienie praw oskarżonych i pokrzywdzonych:

   • Pouczenia i dostęp do obrońcy: Rozszerzono obowiązek pouczania uczestników postępowania (zwłaszcza małoletnich i osób nieporadnych) o ich prawach i obowiązkach. Zapewniono możliwość kontaktu z obrońcą dla tymczasowo aresztowanych.
   • Mediacja: Uregulowano możliwość kierowania spraw do postępowania mediacyjnego między pokrzywdzonym a oskarżonym, co może pomóc w szybszym i bardziej satysfakcjonującym dla obu stron rozwiązaniu konfliktu.
   • Ochrona małoletnich i osób nieporadnych: Wprowadzono możliwość obecności asystenta rodziny lub wskazanej osoby przy małoletnim oskarżonym oraz szczegółowe zasady przesłuchiwania dzieci i osób z zaburzeniami (Art. 185a-185f), w tym z wykorzystaniem rejestracji obrazu i dźwięku w specjalnie przystosowanych pomieszczeniach.

4. Dowody i przesłuchania: Zmieniono zasady dotyczące dopuszczalności dowodów uzyskanych z naruszeniem przepisów, a także szczegóły dotyczące przesłuchań świadków i biegłych, w tym możliwość stosowania konfrontacji i okazywania w celu wyjaśnienia sprzeczności.

5. Zabezpieczenie majątkowe: Rozszerzono katalog sytuacji, w których można dokonać zabezpieczenia majątkowego (np. przepadek pojazdu mechanicznego). Uregulowano również przymusowy zarząd przedsiębiorstwem.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy każdego obywatela Polski oraz innych osób i instytucji biorących udział w postępowaniu karnym – zarówno podejrzanych, oskarżonych, pokrzywdzonych, świadków, biegłych, jak i prokuratorów, sędziów, adwokatów i radców prawnych. Szczególne regulacje odnoszą się do żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, funkcjonariuszy publicznych oraz osób objętych międzynarodową współpracą prawną.

Od kiedy obowiązuje?

Niniejsze obwieszczenie zostało ogłoszone 27 marca 2026 r. i przedstawia jednolity tekst ustawy, uwzględniający stan prawny na dzień 16 marca 2026 r. Oznacza to, że dokument zbiera wszystkie obowiązujące w tym dniu przepisy. Należy jednak zaznaczyć, że niektóre z nowelizacji, które zostały włączone do tekstu jednolitego, miały różne daty wejścia w życie, a niektóre, szczególnie te dotyczące cyfryzacji doręczeń, mogą mieć jeszcze przyszłe terminy wejścia w życie, co jest zaznaczone w przypisach do poszczególnych artykułów.

Praktyczne konsekwencje:

• Dla obywateli: Większa przejrzystość przepisów karnych dzięki ujednoliconemu tekstowi. Możliwość korzystania z elektronicznych form komunikacji z sądem. Lepsza ochrona dla wrażliwych grup (dzieci, osoby nieporadne) w trakcie przesłuchań. Nowe regulacje dotyczące międzynarodowych nakazów mogą wpłynąć na osoby podróżujące lub mieszkające za granicą.
• Dla prawników i wymiaru sprawiedliwości: Ułatwienie dostępu do aktualnego tekstu prawa. Standaryzacja procedur, zwłaszcza w zakresie cyfryzacji i współpracy międzynarodowej. Nowe obowiązki dotyczące pouczeń i dokumentowania czynności procesowych.