Zmiany w przepisach dotyczących handlu strategicznymi towarami i bronią, dostosowujące je do unijnych regulacji.

Jak ustawa zmienia zasady handlu strategicznego i obrotu uzbrojeniem

Niniejsza ustawa wprowadza istotne zmiany w sposobie, w jaki Polska reguluje handel międzynarodowy towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także obrót materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz technologią wojskową i policyjną. Kluczowym celem jest harmonizacja polskiego prawa z przepisami Unii Europejskiej, zwłaszcza z unijnym rozporządzeniem 2021/821 dotyczącym produktów podwójnego zastosowania (czyli takich, które mogą być użyte zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych).

Co to oznacza dla obywateli i przedsiębiorców?

• Nowe definicje i zasady: Ustawa aktualizuje wiele kluczowych definicji (np. wywóz, pośrednictwo, pomoc techniczna, tranzyt, zezwolenia) tak, aby były zgodne z regulacjami unijnymi. To upraszcza i ujednolica stosowanie przepisów na terenie UE.
• Ujednolicenie zezwoleń: Wprowadzane są różne rodzaje zezwoleń na obrót strategicznymi towarami i uzbrojeniem – indywidualne, globalne, krajowe zezwolenia generalne oraz generalne unijne zezwolenia na wywóz. Przedsiębiorcy muszą ubiegać się o odpowiednie zezwolenia w zależności od rodzaju i skali prowadzonej działalności.
• Cyfryzacja i ułatwienia administracyjne: Ustawa mocno stawia na cyfryzację. Wnioski o zezwolenia, certyfikaty importowe czy oświadczenia końcowego użytkownika będą mogły być składane elektronicznie, np. za pośrednictwem Punktu Informacji dla Przedsiębiorcy (PIP). Ma to usprawnić i przyspieszyć procesy administracyjne.
• Centralny rejestr transakcji: Jedną z najważniejszych zmian jest utworzenie centralnego, teleinformatycznego rejestru wszystkich udzielonych zezwoleń (indywidualnych i globalnych) oraz podmiotów korzystających z zezwoleń generalnych. Rejestr będzie zawierał szczegółowe dane o handlu, w tym dane osobowe przedsiębiorców i ich kontrahentów, rodzajach towarów, ich wartościach i sposobach wykorzystania. Minister właściwy do spraw gospodarki będzie administratorem tych danych. Przedsiębiorcy będą mieli dostęp do danych dotyczących ich działalności w rejestrze.
• Obowiązki informacyjne i sprawozdawcze: Podmioty dokonujące obrotu strategicznego lub uzbrojeniem będą miały obowiązek składania rocznych informacji o swojej działalności. Dotyczy to zarówno informacji o wywozie, jak i transferach wewnątrzunijnych.
• Odpowiedzialność karna: Ustawa przewiduje kary (grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności do 2 lat) za podanie nieprawdziwych lub niepełnych danych we wnioskach o zezwolenia lub certyfikaty. Podkreśla to wagę rzetelności w obrocie strategicznym.
• Oznakowanie broni palnej: Wprowadzane są również zmiany dotyczące minimalnej głębokości oznakowania broni palnej i jej kluczowych komponentów, co jest wynikiem wdrożenia unijnej dyrektywy.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy głównie przedsiębiorców i innych podmiotów zajmujących się międzynarodowym handlem:

• towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym (tzw. produktów podwójnego zastosowania),
• materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologiami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym.
  Pośrednio wpływa na obywateli poprzez zwiększenie kontroli nad obrotem tymi produktami, co ma na celu poprawę bezpieczeństwa państwa i międzynarodowego pokoju.

Od kiedy obowiązuje?

Większość przepisów ustawy wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli około końca kwietnia 2026 roku. Niektóre artykuły mają inne terminy:

• Art. 1 pkt 17 lit. b (dotyczący prowadzenia ewidencji w systemie PIP) wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia.
• Art. 2 (zmiany w ustawie o działalności gospodarczej w zakresie uzbrojenia) oraz Art. 10 (minimalna głębokość oznakowania broni) wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.