Nowe zasady wykupu nieruchomości przez Wody Polskie w związku z ochroną przeciwpowodziową

Ta ustawa wprowadza istotne zmiany w sposobie, w jaki Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie (instytucja odpowiedzialna za gospodarkę wodną w Polsce) może nabywać nieruchomości od obywateli. Głównym celem jest usprawnienie działań związanych z ochroną przeciwpowodziową i usuwaniem skutków powodzi. Oznacza to konkretne konsekwencje dla właścicieli nieruchomości oraz zarządzania funduszami publicznymi.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa szczegółowo określa limity wydatków na wykupy nieruchomości przez Wody Polskie w 2026 roku. Zmienia także niektóre przepisy dotyczące procedur nabywania gruntów.

Nowe limity finansowe i monitorowanie wydatków:

• Zwiększenie budżetu na wykupy: W 2026 roku z rezerwy celowej przeznaczonej na przeciwdziałanie klęskom żywiołowym na wykup i obsługę nieruchomości przeznaczono 31,1 miliona złotych. Dodatkowo, w ramach szerszych zmian w Prawie wodnym, zwiększono ogólny limit wydatków związanych z gospodarką wodną do 850 milionów złotych. Z tej kwoty, w samym 2026 roku, 50 milionów złotych przeznaczone jest na wykup nieruchomości przez Wody Polskie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, najprawdopodobniej dotyczących gruntów kluczowych dla ochrony przeciwpowodziowej.
• Ścisła kontrola wydatków: Minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będzie monitorował wykorzystanie tych środków. W przypadku ryzyka przekroczenia ustalonych limitów, minister będzie mógł wstrzymać dalsze wykupy nieruchomości, aby nie przekroczyć budżetu.

Uproszczenie procedur wykupu nieruchomości:

• Dla osób, których nieruchomości są wykupywane przez Skarb Państwa w związku z powodziami lub ochroną przeciwpowodziową, ustawa wprowadza pewne ułatwienia. W takich sytuacjach nie będą stosowane niektóre standardowe przepisy, w tym te dotyczące obowiązku posiadania świadectwa charakterystyki energetycznej budynku. Oznacza to, że proces sprzedaży nieruchomości państwu będzie mniej biurokratyczny i szybszy, ponieważ nie będzie trzeba spełniać wszystkich standardowych wymogów, które obowiązują przy zwykłej sprzedaży nieruchomości.

Kogo dotyczy i jakie są praktyczne konsekwencje?

Ustawa dotyczy głównie:

• Właścicieli nieruchomości, których działki są kluczowe dla realizacji inwestycji przeciwpowodziowych (np. budowa wałów, polderów) lub zostały zniszczone w wyniku powodzi i są przeznaczone do wykupu przez państwo.
• Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, które będzie realizować wykupy, oraz Ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej, który nadzoruje ten proces.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

• Szybszy i prostszy wykup: Jeśli Twoja nieruchomość ma zostać wykupiona przez Wody Polskie w związku z ochroną przeciwpowodziową, proces ten może być sprawniejszy dzięki mniejszej liczbie formalności (np. brak wymogu świadectwa energetycznego).
• Ograniczone fundusze: Choć ustawa przewiduje środki na wykupy, wprowadzone limity oznaczają, że liczba nieruchomości, które mogą być wykupione w 2026 roku, jest ograniczona. Jeśli limity zostaną osiągnięte, dalsze wykupy mogą być wstrzymane.
• Priorytet dla kluczowych gruntów: Wody Polskie, w ciągu 30 dni od wejścia w życie ustawy, muszą przedstawić zaktualizowaną listę nieruchomości do wykupu, uzasadniając wybór tych, które są najbardziej zniszczone przez powodzie lub kluczowe dla ochrony przeciwpowodziowej. Oznacza to, że wykupy będą kierowane przede wszystkim do obszarów, gdzie są one najbardziej potrzebne z punktu widzenia bezpieczeństwa powodziowego.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie następnego dnia po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.