Nowe, mniej inwazyjne operacje raka jelita grubego i odbytnicy będą dostępne i finansowane z NFZ

Nowe, zaawansowane metody leczenia raka jelita grubego i odbytnicy dostępne w szpitalach

To rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadza ważne zmiany dla pacjentów chorujących na niektóre rodzaje nowotworów jelita grubego i odbytnicy. Od początku maja 2026 roku (miesiąc po dacie ogłoszenia 1 kwietnia 2026 r.) dwie nowoczesne, mniej inwazyjne procedury chirurgiczne zostaną dodane do listy świadczeń gwarantowanych, co oznacza, że będą one finansowane z publicznych środków, czyli z ubezpieczenia zdrowotnego.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Dotychczas, aby usunąć wczesne zmiany nowotworowe z jelita grubego lub odbytnicy, często konieczna była bardziej rozległa operacja. Dzięki nowym przepisom, polscy pacjenci z odpowiednimi wskazaniami będą mieli dostęp do:

• Endoskopowej dyssekcji podśluzówkowej (ESD): Jest to zaawansowana technika endoskopowa, która pozwala na precyzyjne usunięcie wczesnych zmian nowotworowych (polipów z wczesnym rakiem lub bardzo wczesnych raków) z błony śluzowej przewodu pokarmowego bez konieczności otwierania jamy brzusznej.
• Przezodbytniczej mikrochirurgii endoskopowej (TEM/TAMIS): To technika umożliwiająca minimalnie inwazyjne usunięcie guzów z odbytnicy za pomocą specjalistycznych narzędzi wprowadzanych przez odbyt, również unikając tradycyjnej operacji brzusznej.

Te metody są mniej obciążające dla pacjenta, wiążą się z krótszym pobytem w szpitalu i szybszą rekonwalescencją.

Kogo dotyczy ta zmiana?

Nowe procedury są przeznaczone dla pacjentów z rozpoznaniem określonych typów raka jelita grubego i odbytnicy, które znajdują się we wczesnym stadium zaawansowania (zwykle T1N0M0, co oznacza mały guz ograniczony do ściany jelita, bez przerzutów do węzłów chłonnych i innych narządów). Kryteria kwalifikacji są bardzo precyzyjne i obejmują m.in. wielkość i lokalizację zmiany oraz brak naciekania naczyń limfatycznych.

Jakie obowiązki i prawa wprowadza ustawa?

Dla pacjentów oznacza to rozszerzenie ich praw do bezpłatnego leczenia w ramach ubezpieczenia zdrowotnego. Jeśli spełnią kryteria medyczne, lekarz będzie mógł skierować ich na jedną z tych nowoczesnych procedur.

Dla szpitali i placówek medycznych, które chcą oferować te zabiegi, ustawa wprowadza szereg wymagań:

• Personel: Szpital musi zatrudniać odpowiednio wykwalifikowanych lekarzy (chirurgów onkologów, chirurgów ogólnych, gastroenterologów z doświadczeniem w tych zabiegach) oraz anestezjologów i pielęgniarki z wyspecjalizowanym doświadczeniem w endoskopii lub anestezjologii.
• Warunki formalne: Konieczne jest posiadanie oddziału chirurgii (ogólnej lub onkologicznej) lub gastroenterologii, pracowni endoskopowej oraz poradni specjalistycznej.
• Sprzęt: Niezbędny jest specjalistyczny sprzęt endoskopowy oraz aparat do znieczulenia ogólnego z możliwością monitorowania funkcji życiowych.
• Opieka pooperacyjna: Pacjenci poddani tym zabiegom będą objęci monitorowaniem efektów leczenia przez 5 lat po operacji, co obejmuje regularne wizyty kontrolne w poradni specjalistycznej oraz cykliczne badania (np. sigmoidoskopia, USG/MRI, kolonoskopia) w zależności od rodzaju zabiegu.

W praktyce oznacza to, że tylko wysokospecjalistyczne ośrodki, które spełnią te rygorystyczne wymogi, będą mogły wykonywać te zabiegi. Zwiększa to bezpieczeństwo pacjentów i gwarantuje wysoką jakość świadczonej opieki.