Zmieniona lista chorób, które mogą powstać lub pogorszyć się w służbie wojskowej

Niniejsze rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wprowadza ważne zmiany dotyczące listy chorób, które mogą być uznane za powstałe lub pogorszone w związku ze służbą wojskową. Jest to kluczowe dla żołnierzy zawodowych, ponieważ uznanie choroby za związaną ze służbą ma bezpośredni wpływ na ich prawo do świadczeń emerytalnych, rentowych oraz innych form wsparcia.

Co się zmienia?

Aktualizacja polega przede wszystkim na zmianie załącznika nr 1 do wcześniejszego rozporządzenia z 2003 roku, który zawiera szczegółowy wykaz chorób wraz z opisem warunków służby, które mogły je wywołać. Oprócz tego, zmienia się także odniesienie do dokumentacji potrzebnej w postępowaniach dotyczących wypadków i chorób w służbie.

Nowa lista chorób jest bardziej precyzyjna i rozszerzona. Przykładowo, znajdziemy na niej:

• Różnego rodzaju zatrucia, pylicę płuc, przewlekłe choroby układu oddechowego związane z narażeniem na szkodliwe substancje, pyły, gazy czy alergeny.
• Choroby spowodowane promieniowaniem jonizującym oraz pola elektromagnetycznego.
• Skutki odmrożeń lub przegrzania oraz choroby wynikające z wibracji.
• Przewlekłe choroby układu ruchu powstałe wskutek wymuszonej pozycji, przeciążeń czy mikrourazów.
• Choroby narządu wzroku spowodowane czynnikami fizycznymi lub chemicznymi.
• Trwały ubytek słuchu związany z hałasem oraz przewlekłe choroby narządu głosu wynikające z nadmiernego wysiłku głosowego.
• Przewlekłe choroby skóry.
• Nowotwory złośliwe – ustawa precyzuje rodzaje nowotworów (np. skóry, dróg moczowych, układu oddechowego, krwiotwórczego) i czynniki rakotwórcze, na które żołnierze mogli być narażeni.
• Choroby wywołane pracą w warunkach podwyższonego/obniżonego ciśnienia czy znacznych przyspieszeń.
• Żylaki podudzi.
• Zaburzenia reaktywne oporne na leczenie, w tym PTSD (zespół stresu pourazowego), psychozy reaktywne i trwałe zmiany osobowości, pod warunkiem udokumentowania traumatycznych wydarzeń.
• Choroby zakaźne i pasożytnicze z zakresu medycyny tropikalnej, a także COVID-19, szczególnie dla osób mających kontakt ze środowiskiem lub materiałem zakaźnym.

Kogo dotyczy i jakie ma konsekwencje?

Rozporządzenie dotyczy żołnierzy zawodowych, którzy w trakcie lub w związku ze służbą nabyli którąś z wymienionych chorób, lub których istniejące schorzenia uległy pogorszeniu. Dla przeciętnego żołnierza oznacza to jaśniejsze i aktualne kryteria, według których jego problemy zdrowotne mogą zostać uznane za związane ze służbą. Ma to bezpośredni wpływ na przyznawanie: odszkodowań, rent inwalidzkich, rent rodzinnych czy świadczeń z tytułu śmierci.

Jeśli żołnierz doświadczy jednej z tych chorób, nowa lista stanowi podstawę do ubiegania się o odpowiednie świadczenia.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia jego ogłoszenia, czyli od 24 marca 2026 r. (co oznacza, że zacznie obowiązywać 7 kwietnia 2026 r.). Co ważne, dla spraw, które zostały wszczęte, ale nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia, stosuje się już nowe, zmienione przepisy. Oznacza to, że nawet jeśli ktoś rozpoczął proces weryfikacji swojej choroby wcześniej, jego sprawa będzie rozpatrywana na podstawie zaktualizowanej listy.