Zmiany w zasadach dopłat dla rolników dbających o środowisko i klimat w latach 2023-2027

Niniejsze rozporządzenie wprowadza istotne zmiany w systemie przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027. Dotyczy ono głównie rolników i zarządców gruntów, którzy chcą otrzymać wsparcie finansowe za prowadzenie działalności przyjaznej środowisku.

Co zmienia rozporządzenie w praktyce?

1. Nowe rodzaje działań prośrodowiskowych: Wprowadzono nową interwencję nr 8, która dotyczy ochrony torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach rolnych. Obejmuje ona warianty dla trwałych użytków zielonych, gruntów ornych oraz przekształcania gruntów ornych w użytki zielone.
2. Kontynuacja wcześniejszych zobowiązań: Rozporządzenie szczegółowo określa zasady kontynuacji zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, które rolnicy podjęli w ramach wcześniejszego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020. Dotyczy to m.in. rolnictwa zrównoważonego (interwencja 9), ochrony cennych siedlisk i zagrożonych gatunków ptaków na obszarach Natura 2000 (interwencja 10) oraz poza nimi (interwencja 11).
3. Czas trwania zobowiązań: Precyzuje, które interwencje wymagają zobowiązań 5-letnich, a które mogą być roczne.
4. Zasady dotyczące dokumentacji: Wprowadzono zmiany dotyczące posiadania planu działalności rolnośrodowiskowej oraz dokumentacji przyrodniczej. Rolnicy muszą dbać o aktualność tych dokumentów, sporządzonych przez doradców rolnośrodowiskowych lub ekspertów przyrodniczych.
5. Kary za nieprzestrzeganie zasad: Zmodyfikowano sposób obliczania kar za uchybienia, np. za zmniejszenie obszaru objętego zobowiązaniem, nieprzestrzeganie norm środowiskowych (jak np. normy GAEC 2 dotyczące torfowisk i obszarów podmokłych) czy brak wymaganej dokumentacji. Określono, że w przypadku stwierdzenia uchybienia na torfowiskach, płatność może zostać całkowicie odmówiona, a zobowiązanie wygasnąć. Wprowadzono też ograniczenie sumy kar.

Kogo dotyczy?

Rozporządzenie dotyczy przede wszystkim rolników i zarządców gruntów, którzy ubiegają się o płatności rolno-środowiskowo-klimatyczne lub już je otrzymują w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027. W szczególności odnosi się do tych, którzy prowadzą działalność na obszarach cennych przyrodniczo, takich jak torfowiska, mokradła czy obszary Natura 2000.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

Rolnicy mają prawo do ubiegania się o nowe rodzaje płatności, ale jednocześnie są zobowiązani do przestrzegania bardziej szczegółowych warunków. Muszą m.in.:

• Prowadzić rejestr działalności rolnośrodowiskowej.
• Dostosować się do wymogów określonych w planach działalności i dokumentacji przyrodniczej.
• W przypadku interwencji dotyczących torfowisk, spełnić szczegółowe warunki stosowania normy GAEC 2 (dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska).
• Zapewnić, aby ich plany działalności były kompletne i zgodne z deklaracjami.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 marca 2026 r.

Praktyczne konsekwencje dla rolników:

Dla rolników oznacza to nowe możliwości uzyskania wsparcia finansowego na działania zwiększające bioróżnorodność i ochronę klimatu, zwłaszcza w zakresie ochrony torfowisk i mokradeł. Jednocześnie, wymaga to od nich jeszcze większej staranności w prowadzeniu dokumentacji, przestrzeganiu szczegółowych wymogów gospodarowania i monitorowaniu stanu gruntów, aby uniknąć kar finansowych. Rolnicy powinni dokładnie zapoznać się ze zmienionymi zasadami, szczególnie jeśli kontynuują wcześniejsze zobowiązania, aby móc w pełni korzystać z dostępnych dopłat.