Zmiany w zasadach uzyskiwania dopłat dla rolników za sadzenie lasów i drzew

Niniejsze rozporządzenie, wydane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wprowadza szereg modyfikacji do obowiązujących zasad udzielania wsparcia finansowego dla rolników i producentów rolnych, którzy decydują się na inwestycje związane z zalesianiem, zadrzewianiem lub tworzeniem systemów rolno-leśnych.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Główne zmiany dotyczą kilku obszarów:

• Kryteria kwalifikacji gruntów: Doprecyzowano, jakie grunty kwalifikują się do wsparcia, np. dodano wymóg, aby obszary zalesione były położone przynajmniej częściowo w pasie o szerokości 5 metrów od określonych gruntów.
• Dokumentacja: Wprowadzono konieczność używania faktur ustrukturyzowanych (czyli specjalnych faktur elektronicznych) jako dowodu zakupu sadzonek i innych materiałów leśnych. Ma to na celu usprawnienie i cyfryzację procesu weryfikacji.
• Dziedziczenie i przeniesienie własności: To jedna z najważniejszych zmian dla obywateli. Nowe przepisy precyzują, co dzieje się z dopłatami w przypadku śmierci rolnika lub przeniesienia własności gruntu objętego zobowiązaniem do zalesienia. spadkobierca (lub małżonek) albo nowy właściciel może kontynuować otrzymywanie wsparcia, jeśli spełni określone warunki i złoży wniosek w wyznaczonym terminie (np. 35 dni od uprawomocnienia się spadku dla spadkobiercy, 7 miesięcy dla małżonka zmarłego rolnika, 3 miesiące od przeniesienia własności dla nowego właściciela w przypadku sprzedaży).
• Kary za niezgodności: Zmieniono sposób naliczania kar za niewykonanie zabiegów pielęgnacyjnych lub ochronnych (np. niezabezpieczenie drzewek repelentami). Wysokość kary zależy teraz od stopnia i trwałości niezgodności.
• Skład gatunkowy: Zaktualizowano wymagania dotyczące minimalnego składu gatunkowego drzew i krzewów przy zalesianiu, szczegółowo opisane w załącznikach do rozporządzenia.

Kogo dotyczy?

Ustawa dotyczy przede wszystkim rolników i producentów rolnych, którzy otrzymują lub planują ubiegać się o wsparcie finansowe na zalesianie, zadrzewianie lub systemy rolno-leśne w ramach środków z Unii Europejskiej (Wspólna Polityka Rolna 2023-2027). Dotyczy to również osób, które odziedziczyły grunty objęte takimi zobowiązaniami lub nabyły je w drodze sprzedaży.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Prawo do kontynuacji dopłat: W przypadku zmiany właściciela gruntu objętego zalesieniem, nowy właściciel lub spadkobierca ma prawo ubiegać się o kontynuację dopłat, pod warunkiem przejęcia zobowiązań poprzednika i złożenia odpowiedniego wniosku.
• Obowiązki dotyczące dokumentacji: Konieczność przedstawiania faktur ustrukturyzowanych oraz dochowywanie terminów przy składaniu wniosków.
• Obowiązki dotyczące utrzymania: Dalsze zobowiązanie do prawidłowej pielęgnacji i ochrony zalesionych obszarów zgodnie z planem, pod rygorem kar.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 15 marca 2026 r. Należy jednak pamiętać, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed tą datą stosuje się co do zasady przepisy dotychczasowe, z pewnymi wyjątkami wskazanymi w ustawie, które wchodzą w życie z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia (np. dotyczące dokumentacji).

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Dla rolników planujących zalesianie lub tych, którzy już otrzymują wsparcie, kluczowe będzie zapoznanie się z nowymi wymaganiami dotyczącymi dokumentacji (faktury ustrukturyzowane) oraz precyzyjnymi warunkami kwalifikacji gruntów. Osoby, które spotkają się z sytuacją dziedziczenia lub sprzedaży gruntu objętego dopłatami, powinny niezwłocznie sprawdzić nowe procedury i terminy, aby nie stracić prawa do kontynuacji wsparcia. Zrozumienie nowych zasad naliczania kar pozwoli uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych w przypadku kontroli.