Zasady tworzenia przez banki rezerw na wypadek problemów ze spłatą kredytów.

Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2026 roku wprowadza szczegółowe zasady, według których banki w Polsce muszą tworzyć rezerwy na ryzyko związane z udzielonymi kredytami i pożyczkami. Głównym celem tych przepisów jest zwiększenie bezpieczeństwa i stabilności finansowej banków, a co za tym idzie – ochrona depozytów klientów.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa nakłada na banki obowiązek klasyfikowania wszystkich ekspozycji kredytowych (czyli m.in. kredytów, pożyczek, gwarancji) do różnych kategorii ryzyka, takich jak „normalne”, „pod obserwacją”, „poniżej standardu”, „wątpliwe” i „stracone”. W zależności od przypisanej kategorii ryzyka, banki muszą tworzyć rezerwy celowe (specjalne fundusze przeznaczone na pokrycie potencjalnych strat) oraz odpisy aktualizujące w określonej wysokości:

• 0,5% dla ekspozycji „normalnych” (z pewnymi wyłączeniami).
• 7% dla ekspozycji „pod obserwacją”.
• 30% dla ekspozycji „poniżej standardu”.
• 60% dla ekspozycji „wątpliwych”.
• 100% dla ekspozycji „straconych” (gdy spłata jest bardzo mało prawdopodobna).

Banki mogą pomniejszać podstawę do tworzenia rezerw, jeśli posiadają zabezpieczenia, takie jak hipoteka na nieruchomości, zastaw na papierach wartościowych, środki pieniężne na rachunkach depozytowych czy gwarancje. Wartość tych zabezpieczeń jest również ściśle regulowana i zależy od ich rodzaju oraz terminu opóźnienia w spłacie.

Przepisy określają także zasady przenoszenia ekspozycji kredytowych między kategoriami ryzyka, na przykład, gdy sytuacja finansowa klienta ulega poprawie lub pogorszeniu. Banki muszą dokonywać przeglądów i aktualizacji tych klasyfikacji co najmniej raz na kwartał. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) może zezwolić bankom na stosowanie własnych, wewnętrznych modeli oceny ryzyka, pod warunkiem spełnienia ścisłych wymogów.

Kogo dotyczy i jakie ma konsekwencje?

Ustawa bezpośrednio dotyczy wszystkich banków działających w Polsce, wpływając na ich księgowość i zarządzanie ryzykiem. Pośrednio, dotyka każdego obywatela i przedsiębiorcę, który korzysta z produktów bankowych (kredyty, pożyczki). Choć nie zmienia bezpośrednio praw ani obowiązków kredytobiorców, to poprzez zwiększenie wymogów kapitałowych i rezerwowych, może wpłynąć na politykę kredytową banków, np. czyniąc kredyty bardziej ostrożnie udzielanymi lub nieco droższymi, aby pokryć koszty rezerw. Dla klientów oznacza to jednak bezpieczniejszy system bankowy, bardziej odporny na kryzysy gospodarcze.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli od 11 marca 2026 r. Jednakże, jego przepisy zastosowanie mają po raz pierwszy do roku obrotowego rozpoczynającego się po dniu 31 grudnia 2026 r., co oznacza, że faktyczny wpływ na sprawozdania finansowe banków będzie widoczny od 2027 roku. Wprowadzono również okres przejściowy do 31 grudnia 2027 r., w którym banki muszą utworzyć co najmniej 80% wymaganych rezerw dla ekspozycji „normalnych”.