Zasady sprawdzania statków, zanim zostaną zarejestrowane w Polsce

To rozporządzenie dotyczy zasad wpisywania statków do polskiego rejestru okrętowego, czyli w praktyce uzyskiwania przez nie polskiej bandery. Nie dotyczy ono małych, prywatnych łodzi, lecz większych statków, takich jak statki handlowe, pasażerskie czy zbiornikowce.

Kogo dotyczy to rozporządzenie?

Rozporządzenie jest skierowane głównie do właścicieli statków oraz firm zarządzających statkami, którzy chcą zarejestrować swoje jednostki w Polsce. Dotyczy ono dwóch głównych grup statków:

• tych, które obecnie pływają pod obcą banderą i chcą zmienić ją na polską,
• oraz tych, które są już zarejestrowane w Polsce, ale jako statki żeglugi śródlądowej (np. na rzekach czy jeziorach) i teraz mają zostać wpisane do rejestru morskiego, aby mogły pływać po morzach.

Co zmienia i jakie wprowadza obowiązki?

Głównym celem rozporządzenia jest zapewnienie, że każdy statek, który znajdzie się pod polską banderą, będzie bezpieczny i spełni wysokie standardy techniczne oraz środowiskowe. Wprowadza ono następujące wymogi i procedury:

• Ocena wieku i historii statku: Statek nie może być starszy niż 30 lat (z pewnymi wyjątkami). Sprawdza się też jego historię – na przykład, czy w ciągu ostatnich 3 lat nie był wielokrotnie zatrzymywany w portach z powodu uchybień bezpieczeństwa, czy nie odmówiono mu dostępu do portów Unii Europejskiej, oraz czy kraj jego poprzedniej bandery nie znajdował się na „czarnej liście” państw nieprzestrzegających standardów morskich.
• Kontrola dokumentacji i stanu technicznego: Specjaliści sprawdzają całą dokumentację statku, aby upewnić się, że jest zgodny z międzynarodowymi konwencjami dotyczącymi bezpieczeństwa na morzu (np. SOLAS), ochrony środowiska (MARPOL), linii ładunkowych, warunków pracy załogi, a także z innymi przepisami technologicznymi i środowiskowymi.
• Dodatkowe weryfikacje dla starszych statków: Statki powyżej 15 lat, które zmieniają banderę z obcej na polską, przechodzą jeszcze bardziej szczegółowe kontrole techniczne, w zależności od ich typu i zgodności z międzynarodowymi konwencjami.
• Kwestie środowiskowe i zdrowotne: Dla statków przechodzących z żeglugi śródlądowej do morskiej sprawdza się także ich budowę, właściwości manewrowe, systemy ochrony wód, powietrza i przed hałasem, a także warunki sanitarne i bezpieczeństwa pracy.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Choć rozporządzenie bezpośrednio dotyczy armatorów, jego konsekwencje są ważne dla każdego obywatela:

• Bezpieczeństwo transportu: Wysokie standardy techniczne oznaczają większe bezpieczeństwo zarówno dla załóg, jak i dla przewożonych towarów czy pasażerów. To ważne dla każdego, kto korzysta z morskiego transportu (np. importowanych towarów, rejsów wycieczkowych).
• Ochrona środowiska: Zgodność z konwencjami środowiskowymi (np. MARPOL) pomaga chronić morza i oceany przed zanieczyszczeniami pochodzącymi ze statków, co jest korzystne dla całej planety i dla lokalnych ekosystemów.
• Reputacja Polski: Posiadanie floty spełniającej wysokie międzynarodowe standardy podnosi prestiż Polski jako państwa morskiego i partnera handlowego. Dzięki temu Polska unika kojarzenia z „tanimi banderami”, pod którymi często pływają statki o niskich standardach bezpieczeństwa.

Od kiedy obowiązuje?

Rozporządzenie wchodzi w życie 11 marca 2026 roku.