Premier ogłasza ujednolicone zasady pisania ustaw i innych aktów prawnych

Niniejsze obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów nie wprowadza samo w sobie nowych przepisów, które bezpośrednio zmieniałyby życie obywateli. Jego głównym celem jest ogłoszenie jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie „Zasad techniki prawodawczej”, czyli zbioru reguł, które określają, jak poprawnie tworzyć, redagować i zmieniać akty prawne w Polsce. Jednolity tekst oznacza, że wszystkie wcześniejsze zmiany wprowadzone do oryginalnego rozporządzenia (z 2002 roku) zostały zebrane w jednym spójnym dokumencie, co ułatwia korzystanie z niego.

Czego dotyczą „Zasady techniki prawodawczej”?

Są to szczegółowe wytyczne dla wszystkich, którzy przygotowują projekty ustaw, rozporządzeń czy aktów prawa miejscowego. Określają one między innymi:

• Jak przygotować projekt ustawy: Przed podjęciem decyzji o jej stworzeniu należy zbadać stan faktyczny, przeanalizować obowiązujące prawo (w tym unijne i międzynarodowe), rozważyć alternatywne rozwiązania i ocenić przewidywane skutki (społeczne, gospodarcze, finansowe, prawne).
• Strukturę aktu prawnego: Jakie elementy powinien zawierać tytuł, w jakiej kolejności powinny być ułożone przepisy merytoryczne, przejściowe i końcowe, oraz jak tworzyć załączniki (tabele, wzory, mapy).
• Język i styl: Wskazują, że przepisy powinny być jasne, zwięzłe, zrozumiałe, używać języka polskiego w jego podstawowym znaczeniu i unikać nadmiernie skomplikowanych zdań oraz specjalistycznego żargonu, jeśli nie jest to konieczne.
• Zasady nowelizacji (zmian): Jak prawidłowo wprowadzać zmiany do istniejących ustaw, w jaki sposób je oznaczać i kiedy należy zamiast nowelizacji przygotować zupełnie nowy akt prawny.
• Przepisy epizodyczne, przejściowe i dostosowujące: Jak regulować sytuacje tymczasowe, przechodzenie ze starych na nowe przepisy oraz obowiązki adaptacyjne dla obywateli lub instytucji w związku z wejściem w życie nowej ustawy.
• Obowiązki informatyczne: Wprowadzają również wymóg ustandaryzowanego formatowania tekstu ustawy z wykorzystaniem narzędzi informatycznych oraz czytelnej i przejrzystej grafiki dla elementów nietekstowych (tabele, mapy).

Kogo dotyczy ten akt i jakie ma konsekwencje dla obywateli?

Ten akt dotyczy przede wszystkim organów władzy publicznej (ministerstw, urzędów, parlamentu, samorządów terytorialnych) oraz prawników i ekspertów zajmujących się tworzeniem prawa. Zwykły obywatel nie musi znać tych zasad, aby funkcjonować w społeczeństwie. Jednakże, pośrednio, ma on ogromne znaczenie dla każdego z nas. Dzięki tym zasadom, ustawy i rozporządzenia powinny być jaśniejsze, bardziej spójne i łatwiejsze do zrozumienia, co przekłada się na większą pewność prawa i łatwiejsze poruszanie się w gąszczu przepisów. Celem jest minimalizowanie niejasności i błędów w prawie, co w efekcie chroni obywateli przed negatywnymi skutkami źle sformułowanych przepisów.

Od kiedy obowiązuje?

Samo obwieszczenie zostało wydane 4 marca 2026 roku. Ujednolicony tekst „Zasad techniki prawodawczej” zawiera wszystkie zmiany, w tym te wprowadzone rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 26 stycznia 2026 r., które weszły w życie 1 marca 2026 r. Oznacza to, że zasady te już obowiązują i są stosowane przy tworzeniu nowego prawa.