Zmiany w zasadach pobierania przez notariuszy opłat za wpisy do ksiąg wieczystych

Co zmienia rozporządzenie dotyczące opłat za wpisy do ksiąg wieczystych?

To rozporządzenie, wydane przez Ministra Sprawiedliwości, wprowadza kilka zmian w sposobie, w jaki notariusze postępują z opłatami sądowymi za wpisy do ksiąg wieczystych. Chociaż wiele z nich to zmiany proceduralne dla samych notariuszy i sądów, są też istotne nowości, które bezpośrednio wpływają na obywateli.

Ważne zmiany dla obywateli:

• Pokwitowania za opłaty: Jeśli uiszczasz opłatę sądową u notariusza za wpis do księgi wieczystej (na przykład po zakupie nieruchomości, dziedziczeniu czy ustanowieniu hipoteki), notariusz ma obowiązek wydać Ci pokwitowanie, jeśli o to poprosisz. Pokwitowanie to musi zawierać kluczowe informacje: kwotę opłaty, imię i nazwisko notariusza, datę oraz numer aktu notarialnego (lub aktu poświadczenia dziedziczenia), w związku z którym opłata została pobrana. To zapewnia większą przejrzystość i stanowi dowód wpłaty.
• Zwrot opłat w przypadku niezawarcia aktu: To jedna z najważniejszych zmian. Jeśli zapłacisz opłatę sądową u notariusza, ale z jakiegoś powodu akt notarialny (lub wniosek o wpis do księgi wieczystej po akcie poświadczenia dziedziczenia) nie zostanie sporządzony, notariusz ma obowiązek zwrócić Ci pobraną opłatę. Co więcej, musi to zrobić w ciągu 7 dni od dnia uiszczenia opłaty. To bardzo istotna ochrona dla obywatela, który mógłby stracić pieniądze w sytuacji, gdy transakcja czy formalność nie doszły do skutku.

Zmiany wewnętrzne dla notariuszy i sądów:

Pozostałe modyfikacje w rozporządzeniu dotyczą głównie dokładności i kompletności dokumentacji prowadzonej przez notariuszy oraz informacji, które przekazują oni sądom. Chodzi o lepsze ewidencjonowanie pobranych opłat, w tym:

• Uzupełnienie danych w rejestrach notarialnych (repertorium A) o imię i nazwisko notariusza oraz numer aktu, który spowodował obowiązek uiszczenia opłaty.
• Wprowadzenie numeru z centralnego rejestru wniosków elektronicznych (Rep. C) dla wniosków dotyczących aktów poświadczenia dziedziczenia.
• Precyzyjniejsze dane w wykazach opłat przekazywanych sądom, takie jak data sporządzenia aktu i jego numer w repertorium A.

Te zmiany mają na celu usprawnienie obiegu dokumentów, poprawę kontroli nad pobieranymi opłatami sądowymi i zwiększenie przejrzystości w relacjach między notariuszami a sądami. Chociaż nie wpływają bezpośrednio na codzienne prawa i obowiązki obywateli, pośrednio przyczyniają się do sprawniejszego funkcjonowania systemu.

Kogo dotyczy to rozporządzenie?

Rozporządzenie dotyczy przede wszystkim osób, które korzystają z usług notariuszy w celu dokonania wpisów do ksiąg wieczystych (np. kupując mieszkanie, dziedzicząc nieruchomość, ustanawiając hipotekę). Dotyczy także samych notariuszy, nakładając na nich nowe obowiązki w zakresie dokumentacji i zwrotu opłat, a także sądów wieczystoksięgowych, które otrzymują te opłaty i dane.

Od kiedy obowiązują nowe zasady?

Nowe zasady wchodzą w życie z dniem 17 marca 2026 roku.