Zaktualizowane przepisy o elektronicznym systemie informacji w polskiej ochronie zdrowia

Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 2026 roku publikuje ujednoliconą wersję ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia. Nie jest to nowa ustawa, lecz kompleksowe zestawienie wszystkich dotychczasowych zmian, co czyni przepisy bardziej przystępnymi i aktualnymi. Ustawa ta tworzy podstawy dla cyfrowej transformacji polskiego systemu zdrowia, zbierając i przetwarzając dane medyczne w jednym, zintegrowanym systemie.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Ustawa reguluje działanie Systemu Informacji Medycznej (SIM), który gromadzi i przetwarza dane niezbędne do prowadzenia polityki zdrowotnej, podnoszenia jakości świadczeń i finansowania opieki. Kluczowe elementy systemu to:

• Internetowe Konto Pacjenta (IKP): Jest to centralny punkt dla każdego pacjenta, gdzie może on przeglądać swoje e-recepty, e-skierowania, wyniki badań, historię leczenia, a także składać oświadczenia (np. o upoważnieniu do dostępu do dokumentacji) czy wnioski (np. o wydanie EKUZ). Dostęp do IKP jest możliwy także za pośrednictwem aplikacji mObywatel.
• Elektroniczna Dokumentacja Medyczna (EDM): Ustawa nakłada na placówki medyczne obowiązek prowadzenia dokumentacji medycznej w formie elektronicznej. Ułatwia to wymianę informacji między różnymi usługodawcami, co jest kluczowe dla ciągłości leczenia.
• Krajowa Sieć Onkologiczna i Krajowa Sieć Kardiologiczna: To nowe moduły w SIM, wprowadzone w 2025 roku, które mają poprawić jakość i koordynację opieki nad pacjentami z chorobami onkologicznymi i kardiologicznymi. Gromadzą dane do monitorowania leczenia i generowania raportów o jakości opieki w tych obszarach.
• System Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy (EPS) (wcześniej SEZOZ): System ten zbiera dane o zasobach placówek medycznych, takie jak liczba łóżek, sprzęt medyczny, personel, zapasy leków czy infrastruktura. Jest to ważne narzędzie dla państwa w zarządzaniu zasobami, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych, np. w przypadku epidemii.
• Rejestry Medyczne: Centralne wykazy pacjentów, pracowników medycznych, placówek i aptek oraz produktów leczniczych pozwalają na lepsze zarządzanie zasobami i monitorowanie systemu.

Kogo dotyczy?

Przepisy ustawy dotyczą szerokiego grona podmiotów:

• Przeciętnego obywatela/pacjenta: Uzyskuje dostęp do swoich danych medycznych poprzez IKP, co daje mu większą kontrolę nad własnym zdrowiem i ułatwia korzystanie ze świadczeń.
• Placówek medycznych (szpitale, przychodnie) i aptek: Mają obowiązek prowadzenia elektronicznej dokumentacji medycznej i przekazywania danych do systemu SIM. Muszą też dostosować swoje systemy informatyczne do określonych standardów.
• Personelu medycznego: Może łatwiej wymieniać dane o pacjentach, co wspiera ciągłość leczenia i diagnostykę.
• Płatników świadczeń (np. NFZ): Wykorzystują zgromadzone dane do rozliczania świadczeń, monitorowania dostępności opieki i planowania budżetowego.
• Administracji publicznej: Ministerstwo Zdrowia, wojewodowie i inne organy korzystają z systemu do planowania polityki zdrowotnej, monitorowania zagrożeń i zarządzania kryzysowego.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Pacjenci zyskują prawo dostępu do swoich danych medycznych i zarządzania zgodami na ich udostępnianie, a także możliwość składania wniosków i skarg drogą elektroniczną.
• Usługodawcy mają obowiązek prowadzenia elektronicznej dokumentacji medycznej oraz przekazywania danych do systemu, co wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiednich systemów teleinformatycznych i bezpieczeństwa danych.
• Ustawa wprowadza szczegółowe zasady ochrony danych osobowych przetwarzanych w systemie, w tym odpowiedzialność za ich bezpieczeństwo.

Od kiedy obowiązuje?

Obwieszczenie z dnia 13 lutego 2026 r. jest ogłoszeniem jednolitego tekstu ustawy, co oznacza, że przedstawia aktualny stan prawny na ten dzień, uwzględniając wszystkie zmiany. Sama pierwotna ustawa weszła w życie 1 stycznia 2012 r., ale liczne nowelizacje wprowadzały nowe terminy wejścia w życie dla poszczególnych przepisów. Przykładowo, zmiany dotyczące Systemu Ewidencji Zasobów Ochrony Zdrowia (SEZOZ) na System Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy (EPS) wchodzą w życie 1 stycznia 2027 r., a wiele funkcjonalności IKP i EDM działa już od kilku lat (np. e-recepty, e-skierowania).

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi

Dla zwykłych obywateli ustawa oznacza przede wszystkim łatwiejszy i szybszy dostęp do własnych informacji zdrowotnych oraz możliwość załatwiania wielu spraw związanych ze zdrowiem (np. odbiór e-recepty, wgląd w historię leczenia) online. Dzięki cyfryzacji i integracji danych, opieka zdrowotna staje się bardziej skoordynowana, zwłaszcza w przypadku leczenia u wielu specjalistów. Lepszy przepływ informacji może skrócić czas oczekiwania na diagnostykę i leczenie oraz poprawić ich jakość. Z drugiej strony, wymaga to zaufania do systemu i świadomości dotyczącej ochrony danych osobowych.