Nowe zasady postępowania z rzeczami znalezionymi i dokumentami w Polsce

Niniejsza ustawa wprowadza istotne zmiany w przepisach dotyczących rzeczy znalezionych, wpływając na to, jak zwykli obywatele powinni postępować w przypadku znalezienia różnych przedmiotów.

Co zmienia ustawa w praktyce?

Główną zmianą jest precyzyjniejsze określenie obowiązków znalazcy oraz wprowadzenie odmiennych zasad dla różnych kategorii znalezionych rzeczy:

• Pieniądze: Jeśli znajdziesz tylko pieniądze, a ich kwota nie przekracza 5% minimalnego wynagrodzenia za pracę (czyli stosunkowo niewielką sumę), nie musisz oddawać ich staroście. Możesz je zatrzymać. Wcześniej każdy znaleziony pieniądz, niezależnie od kwoty, należało oddać. Kurs walut obcych będzie przeliczany według średniego kursu NBP z dnia znalezienia.
• Dokumenty z danymi osobowymi i przedmioty umożliwiające dostęp (np. klucze, karty, piloty): Te przedmioty traktowane są ze szczególną uwagą. Jeśli je znajdziesz i nie znasz właściciela, masz obowiązek niezwłocznie oddać je staroście. Co ważne, nie możesz stać się ich właścicielem – jeśli właściciel się nie odnajdzie, takie rzeczy stają się własnością powiatu, a dokumenty z danymi osobowymi oraz klucze i podobne przedmioty zostaną zniszczone przez starostę, aby chronić prywatność i bezpieczeństwo. Ustawa również precyzuje, że znalazca nie nabywa własności tych przedmiotów, nawet po upływie odpowiednich terminów.
• Rzeczy w budynkach publicznych lub transporcie: Jeśli znajdziesz coś w autobusie, pociągu, urzędzie czy sklepie, oddajesz to zarządcy obiektu lub środka transportu. Zarządca ma 30 dni na próbę odnalezienia właściciela (w tym przez ogłoszenie na swojej stronie internetowej), a jeśli się to nie uda, przekazuje rzecz staroście.
• Rzeczy niebezpieczne (broń, amunicja, materiały wybuchowe): Takie znaleziska należy natychmiast zgłaszać Policji, która dalej skontaktuje się ze starostą. Podobnie jest ze sprzętem wojskowym i dokumentami wojskowymi – je również oddaje się staroście lub Żandarmerii Wojskowej.

Kogo dotyczy ustawa?

Ustawa dotyczy każdego obywatela Polski, który znajdzie jakąkolwiek rzecz. W szczególności wpływa na:

• Znalazców: Jasno określa ich obowiązki i prawa, w tym możliwość zachowania drobnych kwot pieniędzy.
• Właścicieli zgubionych rzeczy: Zwiększa szanse na odnalezienie przedmiotów dzięki nowym kanałom informacyjnym (np. portal danych) i obowiązkom zarządców.
• Administrację publiczną (starostów, Policję, zarządców budynków): Precyzuje ich rolę w przyjmowaniu, przechowywaniu i postępowaniu z rzeczami znalezionymi.

Jakie prawa lub obowiązki wprowadza?

• Prawo do zatrzymania drobnych kwot: Znalazca może zatrzymać pieniądze poniżej 5% minimalnego wynagrodzenia, o ile nie są one częścią większego znaleziska.
• Obowiązek zgłaszania do starosta miejsca zamieszkania: Możesz zgłosić znalezienie rzeczy staroście właściwemu dla Twojego miejsca zamieszkania, a nie tylko tam, gdzie rzecz została znaleziona. To starosta dalej przekaże sprawę do właściwego starosty.
• Brak możliwości nabycia własności dokumentów z danymi osobowymi i kluczy: Tych rzeczy nie można już nabyć na własność.
• Obowiązek niszczenia dokumentów i kluczy: Starosta ma obowiązek natychmiast zniszczyć dokumenty z danymi osobowymi i przedmioty umożliwiające dostęp, jeśli nikt się po nie nie zgłosił i stały się własnością powiatu.
• Publiczne ogłoszenia: Informacje o znalezionych przedmiotach (powyżej 5% minimalnego wynagrodzenia) będą publikowane nie tylko na tablicy ogłoszeń, ale również w Biuletynie Informacji Publicznej starostwa i na ogólnopolskim Portalu Danych. To zwiększa szanse na odnalezienie właściciela.
• Możliwość odmowy przyjęcia rzeczy przez starostę: Starosta może odmówić przyjęcia rzeczy o wartości poniżej 5% minimalnego wynagrodzenia, chyba że jest to przedmiot o wartości historycznej, naukowej, artystycznej lub zawiera dane osobowe.

Od kiedy obowiązuje?

Ustawa wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Została ogłoszona 18 lutego 2026 r., więc zmiany wejdą w życie 18 maja 2026 r. Do rzeczy znalezionych przed tą datą stosuje się dotychczasowe przepisy.

Praktyczne konsekwencje dla zwykłych ludzi:

Z jednej strony, ustawa ułatwia postępowanie z drobnymi kwotami pieniędzy i zawiadamianie o znalezieniu, pozwalając na zgłoszenie znaleziska u starosty w miejscu zamieszkania. Z drugiej strony, nakłada większą odpowiedzialność w przypadku znalezienia przedmiotów wrażliwych, takich jak dokumenty z danymi osobowymi czy klucze, eliminując możliwość ich zatrzymania na własność i obligując do ich oddania w celu ochrony prywatności i bezpieczeństwa. Ogólnie rzecz biorąc, przepisy stają się bardziej przejrzyste i dostosowane do współczesnych realiów, zwłaszcza w zakresie ochrony danych.